díon
Irish
Etymology
From Old Irish dín.[1] The verb is from Middle Irish dínaid, from the noun.[2]
Pronunciation
- IPA(key): /dʲiːnˠ/, /dʲiənˠ/[3]
Noun
díon m (genitive singular dn, nominative plural díonta)
- protection, shelter
- covering
- roof
- verbal noun of díon
Declension
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
Derived terms
Verb
díon (present analytic díonann, future analytic díonfaidh, verbal noun díon, past participle díonta)
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | díonaim | díonann tú; díonair† |
díonann sé, sí | díonaimid; díonann muid | díonann sibh | díonann siad; díonaid† |
a dhíonann; a dhíonas | díontar |
| past | dhíon mé; dhíonas | dhíon tú; dhíonais | dhíon sé, sí | dhíonamar; dhíon muid | dhíon sibh; dhíonabhair | dhíon siad; dhíonadar | a dhíon | díonadh |
| past habitual | dhíonainn / díonainn‡ |
dhíontá / díontᇠ|
dhíonadh sé, sí / díonadh sé, sí‡ |
dhíonaimis; dhíonadh muid / díonaimis‡; díonadh muid‡ |
dhíonadh sibh / díonadh sibh‡ |
dhíonaidís; dhíonadh siad / díonaidís‡; díonadh siad‡ |
a dhíonadh | dhíontaí / díontaí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | díonfaidh mé; díonfad |
díonfaidh tú; díonfair† |
díonfaidh sé, sí | díonfaimid; díonfaidh muid |
díonfaidh sibh | díonfaidh siad; díonfaid† |
a dhíonfaidh; a dhíonfas | díonfar |
| conditional | dhíonfainn / díonfainn‡ |
dhíonfá / díonfᇠ|
dhíonfadh sé, sí / díonfadh sé, sí‡ |
dhíonfaimis; dhíonfadh muid / díonfaimis‡; díonfadh muid‡ |
dhíonfadh sibh / díonfadh sibh‡ |
dhíonfaidís; dhíonfadh siad / díonfaidís‡; díonfadh siad‡ |
a dhíonfadh | dhíonfaí / díonfaí‡ |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go ndíona mé; go ndíonad† |
go ndíona tú; go ndíonair† |
go ndíona sé, sí | go ndíonaimid; go ndíona muid |
go ndíona sibh | go ndíona siad; go ndíonaid† |
— | go ndíontar |
| past | dá ndíonainn | dá ndíontá | dá ndíonadh sé, sí | dá ndíonaimis; dá ndíonadh muid |
dá ndíonadh sibh | dá ndíonaidís; dá ndíonadh siad |
— | dá ndíontaí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | díonaim | díon | díonadh sé, sí | díonaimis | díonaigí; díonaidh† |
díonaidís | — | díontar |
| past participle | díonta | |||||||
| verbal noun | díon | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Derived terms
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| díon | dhíon | ndíon |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “dín”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “dínaid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
- ^ Ó Searcaigh, Séamus (1925), Foghraidheacht Ghaedhilge an Tuaiscirt [Pronunciation of Northern Irish][1] (in Irish), Béal Feirste [Belfast]: Brún agus Ó Nualláin [Browne and Nolan], section 75, page 33
Further reading
- A. Palandri, Ú. Bhreathnach, M. Měchura, G. Ó Cleircín, and B. Ó Raghallaigh, (2026), “díon”, in Taisce Chanúintí na Gaeilge - Repository of Irish Dialects[2] (in Irish and English), Dublin City University
- Dinneen, Patrick S. (1927), “díon”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla [Irish and English Dictionary], 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society, page 340; reprinted with additions 1996, →ISBN
- Ó Dónaill, Niall (1977), “díon”, in Foclóir Gaeilge–Béarla [Irish–English Dictionary], Dublin: An Gúm, →ISBN
Categories:
- Irish terms inherited from Old Irish
- Irish terms derived from Old Irish
- Irish terms derived from Middle Irish
- Irish terms with IPA pronunciation
- Irish lemmas
- Irish nouns
- Irish countable nouns
- Irish masculine nouns
- Irish verbal nouns
- Irish first-declension nouns
- Irish verbs
- Irish first-conjugation verbs of class A
- ga:Architecture