díon

See also: dion, Dion, and dìon

Irish

Etymology

From Old Irish dín.[1] The verb is from Middle Irish dínaid, from the noun.[2]

Pronunciation

  • IPA(key): /dʲiːnˠ/, /dʲiənˠ/[3]

Noun

díon m (genitive singular dn, nominative plural díonta)

  1. protection, shelter
  2. covering
  3. roof
  4. verbal noun of díon

Declension

Declension of díon (first declension)
bare forms
singular plural
nominative díon díonta
vocative a dhín a dhíonta
genitive dín díonta
dative díon díonta
forms with the definite article
singular plural
nominative an díon na díonta
genitive an dín na ndíonta
dative leis an díon
don díon
leis na díonta

Derived terms

Verb

díon (present analytic díonann, future analytic díonfaidh, verbal noun díon, past participle díonta)

  1. to protect, shelter
  2. to proof
  3. to roof, thatch

Conjugation

Conjugation of díon (first conjugation – A)
indicative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present díonaim díonann tú;
díonair†
díonann sé, sí díonaimid; díonann muid díonann sibh díonann siad;
díonaid†
a dhíonann; a dhíonas díontar
past dhíon mé; dhíonas dhíon tú; dhíonais dhíon sé, sí dhíonamar; dhíon muid dhíon sibh; dhíonabhair dhíon siad; dhíonadar a dhíon díonadh
past habitual dhíonainn /
díonainn‡
dhíontá /
díontá‡
dhíonadh sé, sí /
díonadh sé, sí‡
dhíonaimis; dhíonadh muid /
díonaimis‡; díonadh muid‡
dhíonadh sibh /
díonadh sibh‡
dhíonaidís; dhíonadh siad /
díonaidís‡; díonadh siad‡
a dhíonadh dhíontaí /
díontaí‡
singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
future díonfaidh mé;
díonfad
díonfaidh tú;
díonfair†
díonfaidh sé, sí díonfaimid;
díonfaidh muid
díonfaidh sibh díonfaidh siad;
díonfaid†
a dhíonfaidh; a dhíonfas díonfar
conditional dhíonfainn /
díonfainn‡
dhíonfá /
díonfá‡
dhíonfadh sé, sí /
díonfadh sé, sí‡
dhíonfaimis; dhíonfadh muid /
díonfaimis‡; díonfadh muid‡
dhíonfadh sibh /
díonfadh sibh‡
dhíonfaidís; dhíonfadh siad /
díonfaidís‡; díonfadh siad‡
a dhíonfadh dhíonfaí /
díonfaí‡
subjunctive singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present go ndíona mé;
go ndíonad†
go ndíona tú;
go ndíonair†
go ndíona sé, sí go ndíonaimid;
go ndíona muid
go ndíona sibh go ndíona siad;
go ndíonaid†
— go ndíontar
past dá ndíonainn dá ndíontá dá ndíonadh sé, sí dá ndíonaimis;
dá ndíonadh muid
dá ndíonadh sibh dá ndíonaidís;
dá ndíonadh siad
— dá ndíontaí
imperative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
— díonaim díon díonadh sé, sí díonaimis díonaigí;
díonaidh†
díonaidís — díontar
past participle díonta
verbal noun díon

† archaic or dialect form
‡ dependent form

Derived terms

Mutation

Mutated forms of díon
radical lenition eclipsis
díon dhíon ndíon

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

References

  1. ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “dín”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
  2. ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “dínaid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
  3. ^ Ó Searcaigh, Séamus (1925), Foghraidheacht Ghaedhilge an Tuaiscirt [Pronunciation of Northern Irish]‎[1] (in Irish), Béal Feirste [Belfast]: Brún agus Ó Nualláin [Browne and Nolan], section 75, page 33

Further reading

  • A. Palandri, Ú. Bhreathnach, M. Měchura, G. Ó Cleircín, and B. Ó Raghallaigh, (2026), “díon”, in Taisce Chanúintí na Gaeilge - Repository of Irish Dialects‎[2] (in Irish and English), Dublin City University
  • Dinneen, Patrick S. (1927), “díon”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla [Irish and English Dictionary], 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society, page 340; reprinted with additions 1996, →ISBN
  • Ó Dónaill, Niall (1977), “díon”, in Foclóir Gaeilge–Béarla [Irish–English Dictionary], Dublin: An Gúm, →ISBN