díbir

See also: dibir

Irish

Etymology

From Middle Irish díbrid (“to banish, expel”),[1] from Old Irish do·opir (“to take away, defraud”), from dí- +‎ uss- +‎ beirid.[2]

Pronunciation

  • IPA(key): /ˈdʲiːbʲəɾʲ/

Verb

díbir (present analytic díbríonn, future analytic díbreoidh, verbal noun díbirt, past participle díbeartha)

  1. to drive out, expel
    • 1939, Peig Sayers, “Inghean an Cheannaidhe”, in Marie-Louise Sjoestedt, Description d’un parler irlandais de Kerry (Bibliothèque de l'École des Hautes Études; 270) (overall work in French), Paris: Librairie Honoré Champion, page 198:
      Is dócha, do díbrigheadh an cailín as a dtigh agus is é bhí tuillte aici.
      Probably, the girl was expelled from their house and she deserved it.
  2. to exile, banish

Conjugation

Conjugation of díbir (second conjugation)
indicative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present díbrím díbríonn tú;
díbrír†
díbríonn sé, sí díbrímid;
díbríonn muid
díbríonn sibh díbríonn siad;
díbríd†
a dhíbríonn; a dhíbríos díbrítear
past dhíbir mé; dhíbríos dhíbir tú; dhíbrís dhíbir sé, sí dhíbríomar; dhíbir muid dhíbir sibh; dhíbríobhair dhíbir siad; dhíbríodar a dhíbir díbríodh
past habitual dhíbrínn /
díbrínn‡
dhíbríteá /
díbríteá‡
dhíbríodh sé, sí /
díbríodh sé, sí‡
dhíbrímis; dhíbríodh muid /
díbrímis‡; díbríodh muid‡
dhíbríodh sibh /
díbríodh sibh‡
dhíbrídís; dhíbríodh /
díbrídís‡; díbríodh siad‡
a dhíbríodh dhíbrítí /
díbrítí‡
singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
future díbreoidh mé;
díbreod;
díbreochaidh mé†
díbreoidh tú;
díbreoir†;
díbreochaidh tú†
díbreoidh sé, sí;
díbreochaidh sé, sí†
díbreoimid;
díbreoidh muid;
díbreochaimid†;
díbreochaidh muid†
díbreoidh sibh;
díbreochaidh sibh†
díbreoidh siad;
díbreoid†;
díbreochaidh siad†
a dhíbreoidh; a dhíbreos; a dhíbreochaidh†; a dhíbreochas† díbreofar; díbreochar†
conditional dhíbreoinn; dhíbreochainn† /
díbreoinn‡; díbreochainn†‡
dhíbreofá; dhíbreochthᆠ/
díbreofá‡; díbreochthᆇ
dhíbreodh sé, sí; dhíbreochadh sé, s토/
díbreodh sé, sí‡; díbreochadh sé, s톇
dhíbreoimis; dhíbreodh muid; dhíbreochaimis†; dhíbreochadh muid† /
díbreoimis‡; díbreodh muid‡; díbreochaimis†‡; díbreochadh muid†‡
dhíbreodh sibh; dhíbreochadh sibh† /
díbreodh sibh‡; díbreochadh sibh†‡
dhíbreoidís; dhíbreodh siad; dhíbreochaidís†; dhíbreochadh siad† /
díbreoidís‡; díbreodh siad‡; díbreochaidís†‡; díbreochadh siad†‡
a dhíbreodh; a dhíbreochadh† dhíbreofaí; dhíbreochtha토/
díbreofaí‡; díbreochtha톇
subjunctive singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present go ndíbrí mé;
go ndíbríod†
go ndíbrí tú;
go ndíbrír†
go ndíbrí sé, sí go ndíbrímid;
go ndíbrí muid
go ndíbrí sibh go ndíbrí siad;
go ndíbríd†
— go ndíbrítear
past dá ndíbrínn dá ndíbríteá dá ndíbríodh sé, sí dá ndíbrímis;
dá ndíbríodh muid
dá ndíbríodh sibh dá ndíbrídís;
dá ndíbríodh siad
— dá ndíbrítí
imperative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
— díbrím díbir díbríodh sé, sí díbrímis díbrígí;
díbrídh†
díbrídís — díbrítear
past participle díbeartha
verbal noun díbirt

† archaic or dialect form
‡ dependent form

Mutation

Mutated forms of díbir
radical lenition eclipsis
díbir dhíbir ndíbir

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

References

  1. ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “díbrid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
  2. ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “do·opir”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language

Further reading

  • “díbir”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
  • Dinneen, Patrick S. (1904), “díbrim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla [Irish and English Dictionary], 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 240
  • Ó Dónaill, Niall (1977), “díbir”, in Foclóir Gaeilge–Béarla [Irish–English Dictionary], Dublin: An Gúm, →ISBN