czyn

See also: czyń

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *čȋnъ. First attested in the 14th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /t͡ʃʲi(ː)n/
    • IPA(key): (15th CE) /t͡ʃʲin/

    Noun

    czyn m inan

    1. (attested in Greater Poland) deed, action; work
    2. (hapax legomenon) way; manner
    3. (attested in Lesser Poland, Greater Poland, Kuyavia) arm; weapon, armor
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 45, 9, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Løczyszcze zetrze y zlame czin, a buclerze seszsze ognem
        [Łęczyszcze zetrze i złamie czyn a buklerze seżże ogniem]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 56, 6, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Sinowe ludzsczi, zøby gich czin a strzali, a yøzik gich mecz ostri
        [Synowie ludzszczy, zęby jich czyn a strzały, a język jich miecz ostry]
      • 1874-1891 [XV p. pr.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[2], [3], [4], volume XVI, page 339:
        O crasza czyny o decus armorum!
        [O krasę czyny o decus armorum!]
      • 1874-1891 [XV p. pr.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[5], [6], [7], volume XXII, page 335:
        Ille sine pastore non valent se defendere et ratio, quod alia animalia habent a natura arma czin, *sbroyo, unde possent se defendere
        [Ille sine pastore non valent se defendere et ratio, quod alia animalia habent a natura arma czyn, zbroja, unde possent se defendere]
      • 1874-1891 [XV med.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[8], [9], [10], volume XXV, page 155:
        W czyn y w sbroya ssa vbral militaribus insigniis armatus
        [W czyn i w zbroję sie ubrał militaribus insigniis armatus]
      • 1907 [c. 1470], Jakub Parkoszowic, edited by Jan Łoś, Traktat o ortografii polskiej‎[11], Żurawica, Świętokrzyskie Voivodeship, Krakow, page 406:
        Czyn id est arma
        [Czyn id est arma]
      • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎scan transliteration, transcription, number 34 arg., Greater Poland:
        Ten psalm powyada, yze Xps duchownymy czyny zaszczycza y brony swoyę czerkew *szwyęto
        [Ten psalm powiada, iże Xps duchownymi czyny zaszczyca i broni swoje cerkiew święto]
      • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎scan transliteration, transcription, numbers 34, 2, Greater Poland:
        Wezmy czyn y szczyt y wstayn na pomocz mnye
        [Weźmy czyn i szczyt i wstań na pomoc mnie]
      • 1890 [XV ex.], Bolesław Erzepki, editor, Szczątki dawnej polszczyzny‎[12], Mogilno, page 182:
        Czyn vel zbroyąn arma
        [Czyn vel zbroja arma]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[13], page 299:
        Przydzie-li mocniejszy niż on, a przemoże ji, wszytek czyn albo arnasz, w ktoremże on miał nadzieję, pobierze
        [Przydzie-li mocniejszy niż on, a przemoże ji, wszytek czyn albo arnasz, w ktoremże on miał nadzieję, pobierze]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[14], page 595:
        O miły Jesucriście, widziałeś oczyma twego bóstwa w dworze królewskim władyki ubirając się w czyn, zażegając laterny, gotując broń, aby cie przyszli łapać
        [O miły Jesucriście, widziałeś oczyma twego bóstwa w dworze królewskim władyki ubirając się w czyn, zażegając laterny, gotując broń, aby cie przyszli łapać]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[15], pages 626-627:
        O, mówi święty *Augustym, bo idźcie przed bog wojska rzycerzow i oprawienie czynów, je­ den głos tłuszczę rzewniwą, czynem straszliwą, przeswey broni zaraził, odpę­dził i porzucił
        [O, mówi święty *Augustym, bo idźcie przed bog wojska rzycerzow i oprawienie czynów, je­ den głos tłuszczę rzewniwą, czynem straszliwą, przeswey broni zaraził, odpę­dził i porzucił]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[16], page 629:
        (Krystus) yednem glossem rzevnyvą tlusczą v okropnym czynye przeze wschey brony pobyl y przemogl
        [(Krystus) jednem głosem rzewniwą tłuszczą w okropnym czynie przeze wszej broni pobił i przemogł]
    4. (attested in Lesser Poland) vestment, robe, gown
    5. (attested in Masovia) timber (roughly processed wood material, suitable for building materials and for processing into tools, carts, etc.)
      • 1950 [1427], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 228, Warsaw:
        Jako ia ne bral czynu samowtor na vosz
        [Jako ja nie brał czynu samowtor na woz]
      • 1920 [1435], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume III, number 1615, Zakroczym:
        O kthori czin Micolai na mya zaloual, thego ia gemv nye pobral samowthor szilan
        [O ktory czyn Mikołaj na mie żałował, tego ja jemu nie pobrał samowtor siłą]
      • 1950 [1491], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1224, Warsaw:
        Jako my Maczyey rambil... w pusczy lomyenyskyey drzewa sosnove kv czynovi gwaltem
        [Jako my Maciej rąbił... w puszczy Łomieńskiej drzewa sosnowe ku czynowi gwałtem]
      • 1950 [1491], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1654, Warsaw:
        Jako my Stanislaw rambyl drwa sosnove kv czynv na pusczy mey
        [Jako my Stanisław rąbił drwa sosnowe ku czynu na puszczy mej]

    Derived terms

    Descendants

    • Polish: czyn
    • Silesian: czyn

    References

    Polish

    Etymology

      Inherited from Old Polish czyn.

      Pronunciation

      • IPA(key): /ˈt͡ʂɘn/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɘn
      • Syllabification: czyn

      Noun

      czyn m inan

      1. (formal) act, deed
        Liczą się czyny, nie słowa. ― Deeds are more important than words.

      Declension

      Declension of czyn
      singular plural
      nominative czyn czyny
      genitive czynu czynów
      dative czynowi czynom
      accusative czyn czyny
      instrumental czynem czynami
      locative czynie czynach
      vocative czynie czyny

      Derived terms

      adjectives

      Further reading

      • “czyn”, in Wielki słownik języka polskiego‎[17] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
      • “czyn”, in Polish dictionaries at PWN‎[18] (in Polish)