cudny

See also: Cudny, cudný, and čudný

Old Polish

Alternative forms

  • czudny

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *čudьnъ with Masuration. By surface analysis, cudo +‎ -ny. First attested in the 15th century.

Pronunciation

  • IPA(key): (10th–15th CE) /t͡sʲuːdniː/
  • IPA(key): (15th CE) /t͡sʲudni/

Adjective

cudny (comparative cudniejszy, superlative nacudniejszy, derived adverb cudnie)

  1. (attested in Greater Poland, Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) beautiful
    • 1877-1881 [1437], Władysław Wisłocki, editor, Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, number 228, page 87:
      Czudna mowa lepor
      [Czudny mowa lepor]
    • 1874-1891 [1447], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[1], [2], [3], volume XXII, Lublin, page 55:
      Panna czud­na
      [Panna czud­na]
    • 1874-1891 [1447], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[4], [5], [6], volume XXXIII, page 180:
      Zophiczka czudna
      [Zoficzka czudna]
    • 1874-1891 [XV med.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[7], [8], [9], volume XXV, page 153:
      Flos pretendit decorem apparencie vydzy scha czudny na wsrok, modice tamen est existencie
      [Flos pretendit decorem apparencie,widzi się czudny na wzrok, modice tamen est existencie]
    • 1880-1894 [XV med.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎[10], volume V, page 273:
      Czvdna speciosa sponsa
      [Cudna speciosa sponsa]
    • 1874-1891 [1453], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[11], [12], [13], volume XXV, page 211:
      Wszemv szvyathu badze radoscz, gdy przydze then vyelebny goscz, panna vyelmy czvdna
      [Wszemu światu będzie radość, gdy przydzie ten wielebny gość, Panna wielmi cudna]
    • 1461-1467, Sermones. Rękopiśmienne ekscerpty pochodzące z rkpsu Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej o sygn. 230 (dawna sygn. 1421/108 Mns) z roku 1461-1467, page 93r:
      Czudna pulchra
      [Czudna pulchra]
    • 1461-1467, Sermones. Rękopiśmienne ekscerpty pochodzące z rkpsu Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej o sygn. 230 (dawna sygn. 1421/108 Mns) z roku 1461-1467, page 415v:
      Naczudney[szø] speciosissimam
      [Nacudniejszą speciosissimam]
    • 1907 [c. 1470], Jakub Parkoszowic, edited by Jan Łoś, Traktat o ortografii polskiej‎[14], Żurawica, Świętokrzyskie Voivodeship, Krakow, page 407:
      Cuudni id est pulcer
      [Cudny id est pulcer]
    • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 56:
      Czudnego elegant! id est yenusto
      [Cudnego elegant! id est yenusto]
    • 1887 [1482-1483], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎[15], Krakow, Brodnia, page 60a::
      O Anno swyatha, drzewo barzo roszkoszne, roszczka czudna z szyebye wypusczayacze!
      [O Anno święta, drzewo barzo rozkoszne, rożdżkę cudną z siebie wypuszczające!]
    • 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎[16], Modlitewnik Nawojki, page 28:
      Sdrowa bandz Ma­ria..., yazesz nad szlonycze y nad myeszyacz czydnyeyscha!
      [Zdrowa bądź Maryja..., jążeś nad słońce i nad miesiąc cudniejsza!]
    • 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎[17], Modlitewnik Nawojki, page 49:
      Radvy szye, perszono naczvdnyeyscha!
      [Raduj się, persono nacudniejsza!]
    • 1885-2024 [XV p. post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎[18], volume IV, page 760:
      Yako *czvdn[y]e yest poscze thvoye w obvczv quam pulcri sunt gressus tui in calciamentis!
      [Jako cudn[y]e jest poście twoje w obuciu quam pulcri sunt gressus tui in calciamentis!]
    • 1885-2024 [XV ex.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎[19], volume V, Kurów (Bochnia), page 103:
      Bog Anną schwąthą poczyeschyl..., gdy... czudną panną porodzyla
      [Bog Annę świętą pocieszył..., gdy... cudną pannę porodziła]
    • 1874-1891 [XV ex.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[20], [21], [22], volume XXV, Zator, Lesser Poland Voivodeship, page 145:
      Nye wybyeray, yvnochv, ywnochy z czwdnyma oczyma, alye szlwchay, yestly dobra yesth, czychyma wchoma
      [Nie wybieraj junochu junochy z cudnyma oczyma, ale słuchaj, jestli dobra jest, cichyma uchoma]
    • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 128r:
      Speciosus […] id est formosus pulcer schone czvdny
      [Speciosus […] id est formosus pulcer schone cudny]
    • 1908 [c. 1500], Sprawozdania z Posiedzeń Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, volume V, page 9:
      Farrao, krol, vydzenye myal, gdy szyethm klozow czudnych vydzyal
      [Farao, krol, widzenie miał, gdy sietm kłosow cudnych widział]
    • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[23], page 150:
      Cyalo myal szyrokye..., nye smarsczone, alye okragle a vyelmy czvdne
      [Czoło miał szyrokie..., nie smarszczone, ale okrągłe a wielmi cudne]
    • 1915 [1447-1462], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543‎[24], page 544:
      Moy namyleyschy, nade wszythky gyne w navkach *nauczonye, [w] przyrodzenyv czvdne, mocznye, mądrze y thesch wymownye nawybornyeyschy
      [Moj Namilejszy, nade wszytki jine w naukach nauczony[e], [w] przyrodzeniu cudnie, mocnie, mądrze i też wymownie nawyborniejszy!]
  2. (attested in Sieradz-Łęczyca, Greater Poland) perfect; wonderful
    • 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[25], [26], [27], volume XXII, Łęczyca, page 16:
      Czvdnymy nectareis
      [Cudnymi nectareis]
    • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 9:
      *Noczudnyeyschego tenerrimum
      [*Nacudniejszego tenerrimum]
    • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎scan transliteration, transcription, numbers 19, 3, Greater Poland:
      Na pamyęczy myey wszytky obyety twoye y obyeta twoya czudna bødz
      [Na pamięci miej wszytki obiety twoje i obieta twoja cudna bądź]

Derived terms

nouns
  • cudność
  • twarz cudna

Descendants

  • Polish: cudny
  • Silesian: cudny

References

  • Boryś, Wiesław (2005), “cud”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
  • Mańczak, Witold (2017), “cud”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
  • Bańkowski, Andrzej (2000), “cudny”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
  • Sławski, Franciszek (1958-1965), “cudny”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
  • K. Nitsch, editor (1955), “cudny, czudny”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 335
  • Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “cudny, czudny”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
  • Ewa Deptuchowa, et al., editors (2023), “cudny”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
  • Wanda Decyk-Zięba; Krystyna Długosz-Kurczabowa; Stanisław Dubisz; Zygmunt Gałecki; Justyna Garczyńska; Halina Karaś; Alina Kępińska; Anna Pasoń; Izabela Stąpor; Barbara Taras; Izabela Winiarska-Górska (2008), “cudny”, in Wanda Decyk-Zięba, Stanisław Dubisz, editors, Glosariusz staropolski - dydaktyczny słownik etymologiczny [Old Polish Glossary - Didactic Etymological Dictionary] (in Polish), Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, →ISBN, page 21

Polish

Etymology

    Inherited from Old Polish cudny. By surface analysis, cudo + -ny.

    Pronunciation

     
    • IPA(key): /ˈt͡sud.nɘ/
    • Audio:(file)
    • Rhymes: -udnɘ
    • Syllabification: cud‧ny
    • Homophone: Cudny

    Adjective

    cudny (comparative cudniejszy or bardziej cudny, superlative najcudniejszy or najbardziej cudny, derived adverb cudnie)

    1. marvellous
      Synonym: piękny

    Declension

    Declension of cudny (hard)
    singular plural
    masculine animate masculine inanimate feminine neuter virile (= masculine personal) non-virile
    nominative/vocative cudny cudna cudne cudni cudne
    genitive cudnego cudnej cudnego cudnych
    dative cudnemu cudnej cudnemu cudnym
    accusative cudnego cudny cudną cudne cudnych cudne
    instrumental cudnym cudną cudnym cudnymi
    locative cudnym cudnej cudnym cudnych

    Derived terms

    noun
    • cudność
    verbs
    • cudnić impf
    • cudnieć impf

    Further reading

    • “cudny”, in Wielki słownik języka polskiego‎[28] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
    • “cudny”, in Polish dictionaries at PWN‎[29] (in Polish)
    • Józefa Kobylińska (2001), “cudny”, in Marian Kucała, editor, Słownik gwary gorczańskiej (zagórzańskiej)‎[30] (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, →ISBN, page 22