chałupa
Old Polish
Etymology
Inherited from Proto-Slavic *xalupa. First attested in 1437.
Pronunciation
Noun
chałupa f
- (attested in Greater Poland) shanty, cottage, hut
- 1877-1881 [1437], Władysław Wisłocki, editor, Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, number 228, page 88:
- Chalupa magale id est domus pastoris
- [Chałupa magale id est domus pastoris]
- 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 76:
- Chalupy casas
- [Chałupy casas]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 59v:
- Gurgustium dicitur modica spelunca vel domus pauperis Inde gurgustium id est obscurum et latens habitaculum pyekvtha albo chalvpa vel locus tabernarum tenebrosus vbi turpia conviuia fiunt vel vbi pisces mittuntur vlg. szad[z] vel rethe piscatorum Versus Iob XL Numquid implebis sagenas pelle eius et gurgustium piscium capito eius
- [Gurgustium dicitur modica spelunca vel domus pauperis Inde gurgustium id est obscurum et latens habitaculum piekuta albo chalvpa vel locus tabernarum tenebrosus vbi turpia conviuia fiunt vel vbi pisces mittuntur vlg. sad vel rethe piscatorum Versus Iob XL Numquid implebis sagenas pelle eius et gurgustium piscium capito eius]
Derived terms
verbs
- chałupować impf
Descendants
- Polish: chałupa, chałapa, chałuba, hałupa (Middle Polish), cháłupa (Przemyśl), chałpa (Łowicz, Western Kraków, Podegrodzie, Biecz, Przemyśl, Kliszczak, Zagórze), chałup (Southern Greater Poland), chołpa (Zagórze)
- Silesian: chałupa, chałpa
References
- Boryś, Wiesław (2005), “chałupa”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017), “chałupa”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000), “chałupa”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- Sławski, Franciszek (1958-1965), “chałupa”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
- K. Nitsch, editor (1954), “chałupa”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 222
- Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “chałupa”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, et al., editors (2023), “chałupa”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Polish
Alternative forms
- chałapa, chałuba, hałupa (Middle Polish)
- cháłupa (Przemyśl)
- chałpa (Łowicz, Western Kraków, Podegrodzie, Biecz, Przemyśl, Kliszczak, Zagórze)
- chałup (Southern Greater Poland)
- chołpa (Zagórze)
Etymology
Inherited from Old Polish chałupa.
Pronunciation
- IPA(key): /xaˈwu.pa/
- (Middle Polish) IPA(key): /xaˈɫu.pa/
- (Greater Poland):
- (Kuyavia) IPA(key): [xaˈwu.pa]
- (Masovia):
- (Łowicz) IPA(key): [xaˈwu.pa]
- (Lesser Poland):
- (Masovian Borderland) IPA(key): [xaˈwu.pa]
- (Kielce) IPA(key): [xaˈwu.pa]
- (Goral):
- (Podhale) IPA(key): [ˈxa.wu.pa]
- (Babia Góra) IPA(key): [xaˈwu.pa]
Audio: (file) - Rhymes: -upa
- Syllabification: cha‧łu‧pa
- Homophone: Chałupa
Noun
chałupa f (diminutive chałupka or chałupina, augmentative chałupsko, related adjective (obsolete) chałupny)
- cottage, hut (rural, simple residential building, especially wooden)
- shack, hovel, hut (small, neglected building of unstable construction)
- (colloquial or dialectal, Łowicz) home (place where one lives at a given time)
- (Masovian Borderland) synonym of pokój
- (obsolete, humorous) synonym of tyłek
- (obsolete, hunting) den (large basin made by hares for sensing frost)
- (Middle Polish) synonym of chłop
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | chałupa | chałupy |
| genitive | chałupy | chałup |
| dative | chałupie | chałupom |
| accusative | chałupę | chałupy |
| instrumental | chałupą | chałupami |
| locative | chałupie | chałupach |
| vocative | chałupo | chałupy |
Derived terms
adjective
nouns
- chałupnica
- chałupnictwo
- chałupnik
Descendants
- → Belarusian: халу́па (xalúpa)
- → Russian: халу́па (xalúpa)
- → Ukrainian: халу́па (xalúpa)
- → Yiddish: כאַלופּע (khalupe)
Further reading
- “chałupa”, in Wielki słownik języka polskiego[1] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “chałupa”, in Polish dictionaries at PWN[2] (in Polish)
- Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “chałupa”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Wiesław Morawski (31.01.2019), “CHAŁUPA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “chałupa”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861), “chałupa”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “chałupa”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 269
- Jan Karłowicz (1900), “chałupa”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 172
- chałupa in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
- Małgorzata Kapusta (2017), “chałupa”, in Mowa mieszkańców pogranicza Mazowsza (na przykładzie gminy Głowaczów w powiecie kozienickim) (in Polish), Warsaw: Elipsa, →ISBN, page 75
- Marzena Kozanecka-Zwierz, Magdalena Bartosiewicz, Renata Marciniak-Firadza, editors (2014), “chałupa”, in Gwara – Księżaków "język ojczysty" Dziedzictwo regionu łowickiego (in Polish), Łowicz: Muzeum w Łowiczu, →ISBN, page 23
- Halina Świderska (1929), “χaᵘ̯upa”, in Dialekt Księstwa Łowickiego (in Polish), Warsaw, →ISBN, page 101
Silesian
Alternative forms
Etymology
Inherited from Old Polish chałupa.
Pronunciation
- IPA(key): /xaˈwu.pa/
- Rhymes: -upa
- Syllabification: cha‧łu‧pa
Noun
chałupa f (diminutive chałupka)
- house; home (place of residence)
- Synonyms: dōm, pōmiyszkanie
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | chałupa | chałupy |
| genitive | chałupy | chałup/chałupōw |
| dative | chałupie | chałupōm |
| accusative | chałupã | chałupy |
| instrumental | chałupōm | chałupami/chałupōma |
| locative | chałupie | chałupach |
| vocative | chałupo | chałupy |
Further reading
- chalpa-chalupa in dykcjonorz.eu
- chałupa in silling.org
- Eugeniusz Kosmała (2023), “chałpa, chałupa”, in Dykcjōnôrz Polsko-Ślonskiy (in Silesian), section C, page 16
Categories:
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish nouns
- Old Polish feminine nouns
- Greater Poland Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- zlw-opl:Buildings
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish 3-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Middle Polish
- Kuyavian Polish
- Łowicz Polish
- Masovian Borderland Polish
- Kielce Polish
- Podhale Polish
- Babia Góra Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/upa
- Rhymes:Polish/upa/3 syllables
- Polish terms with homophones
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish feminine nouns
- Polish colloquialisms
- Polish dialectal terms
- Polish terms with obsolete senses
- Polish humorous terms
- pl:Hunting
- Polish hard feminine nouns
- pl:Buildings
- pl:Rooms
- Silesian terms inherited from Proto-Slavic
- Silesian terms derived from Proto-Slavic
- Silesian terms derived from Old Polish
- Silesian terms inherited from Old Polish
- Silesian terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Silesian/upa
- Rhymes:Silesian/upa/3 syllables
- Silesian lemmas
- Silesian nouns
- Silesian feminine nouns
- szl:Buildings