chłop

See also: chlop and chlôp

Kashubian

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *xolpъ.

    Pronunciation

    • IPA(key): /ˈxwɔp/
    • Rhymes: -ɔp
    • Syllabification: chłop

    Noun

    chłop m pers (diminutive chłopik or chłopina, augmentative chłopiszcze, related adjective chłopsczi)

    1. man (male human)
      Synonym: mąż
    2. husband
      Synonym: mąż

    Declension

    Declension of chłop
    singular plural
    nominative chłop chłopi/chłopë
    genitive chłopa chłopów
    dative chłopù/chłopòwi chłopóm
    accusative chłopa chłopów
    instrumental chłopã chłopama
    locative chłopie chłopach
    vocative chłopie chłopi/chłopë

    Further reading

    • Stefan Ramułt (1893), “Xłop”, in Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), page 53
    • Jan Trepczyk (1994), “chłop”, in Słownik polsko-kaszubski (in Kashubian), volumes 1–2
    • Eùgeniusz Gòłąbk (2011), “chłop”, in Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi‎[2]
    • “chłop”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022

    Old Polish

    Etymology

      Inherited from Proto-Slavic *xolpъ. First attested in the 14th century.

      Pronunciation

      • IPA(key): (10th–15th CE) /xɫɔp/
      • IPA(key): (15th CE) /xɫɔp/

      Noun

      chłop m animacy unattested (related adjective chłopi)

      1. (sometimes derogatory) peasant
        • 1910-2024 [1425], Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie‎[3], volume III, page 76:
          Zalowal Sandek... na Jarantha: Tego na tø zalugø, yszes mi prziganil... Tedi Jarant otpowedzal..., yszess ty mne pirvey rzekl, yszessz chlop, przetom tobie ja rze[k]l, isszess ti chlop
          [Żałował Sędek... na Jaranta: Tego na cię żałuję, iżeś mi przyganił... Tedy Jarant otpowiedział..., iżeś ty mnie pirwej rzekł, iżeś chłop, przetom tobie ja rze[k]ł, iżeś ty chłop]
        • 1462-1463, Wiersz o zabiciu Andrzeja Tęczyńskiego‎[4], line 3:
          A yaczy tho szly ludze myeszczanye cracovianye, zeby pana swego, wyelkyego choragyewnego, zabylyscze, chlopy, Andrzeya Thanczinskyego
          [A jacy to źli ludzie mieszczanie krakowianie, żeby pana swego, wielkiego chorągiewnego, zabiliście, chłopi, Andrzeja Tęczyńskiego!]
      2. (attested in Greater Poland) man (male human)
        Synonym: mężczyzna
        • 1881 [1460], “Wydanie krakowskie dzieła Jana z Turrekrematy Explanatio in Psalterium”, in Józef Przyborowski, editor, Przegląd Bibliograficzno-Archeologiczny. Dwutygodnik ilustrowany poświęcony bibliografii, archeologii, numizmatyce, heraldyce, historii, sztukom pięknym i literaturze, volume I, Bydgoszcz, page 187:
          Thocz boli, kyedi chlop kygyem glowa goly
          [Toć boli, kiedy chłop kijem głowę goli!]

      Derived terms

      nouns

      Descendants

      • Polish: chłop
      • Silesian: chop, chłop (Southern Silesian)

      References

      • Boryś, Wiesław (2005), “chłop”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
      • Sławski, Franciszek (1958-1965), “chłop”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
      • Mańczak, Witold (2017), “chłop”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
      • Bańkowski, Andrzej (2000), “chłop”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
      • Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “chłop”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

      Polish

      Alternative forms

      Etymology

        Inherited from Old Polish chłop.

        Pronunciation

         
        • IPA(key): /ˈxwɔp/
        • Audio 1:(file)
        • Audio 2:(file)
        • Rhymes: -ɔp
        • Syllabification: chłop

        Noun

        chłop m pers (female equivalent chłopka, diminutive chłopek or (dialectal) chłopeniek, related adjective chłopski)

        1. (Modern Standard Polish and dialectal)
          1. (colloquial or Zagórze) farmer
            Synonym: rolnik
          2. (colloquial or Chełmno-Dobrzyń, Lipno, Skępe, Kuyavia, Bachorza, Brześć kujawski, Śmiłowice, Northern Greater Poland, Żnin, Rogowo, Central Greater Poland, Głuszyna, Southern Greater Poland, Krobia, Ostróda, Olsztynek, Masuria, Near Masovian, Piaseczno, Kawęczyn, Far Masovian, Cygów, Podlachia, Tykocin, Łowicz, Lasovia, Połaniec, Western Kraków, Krzęcin, Przemyśl, San river, Zagórze) guy, man
            1. (Podhale) synonym of chwat / junak / zuch (“attaboy”)
          3. (colloquial) boyfriend (longterm romantic partner)
          4. (historical or Chełmno-Dobrzyń, Mały Komorsk, Przemyśl, Podhale) synonym of włościanin (“peasant”)
        2. (dialectal)
          1. (Kuyavia, Płowce, Kowal, Bogusławice, Lubień Kujawski, Bory Tucholskie, Kłonowo, Northern Greater Poland, Gniezno, Trzemeszno, Southern Greater Poland, Kobylin, Targoszyce, Leszno, Śmigiel, Near Masovian, Tarczyn, Michrów, Rembertów, Far Masovian, Przasnysz, Łowicz, Sieradz, Wieluń, Radomsko, Łęczyca, Krośniewice, Kielce, Lasovia, Góry Wysokie, Western Kraków, Bochnia, Wadowice, Żarki, Siewierz, Pilica, Krzęcin, Niepołomice, Przemyśl, San river, Podhale, Skawa, Rabka-Zdrój, Zagórze) synonym of mąż (“husband”)
            Mój chłop to straśnie łapcywy na jadło. (Far Masovian) ― My man is awfully hungry for food.
          2. (Western Kraków, Sławków) type of dance
        3. (obsolete)
          1. synonym of cham / prostak (“simpleton”)
        4. (Middle Polish)
          1. (heraldry) man (representation of a man in a coat of arms)
          2. (expressive) synonym of chłopiec / syn (“boy; son”) (male offspring)

        Usage notes

        • Sense 1.2 sometimes uses the form chłopa with numerals larger than 5, e.g.: było tam pięciu chłopa (“there were five guys there”).

        Declension

        Declension of chłop
        singular plural
        nominative chłop chłopi, chłopy1
        genitive chłopa chłopów
        dative chłopu chłopom
        accusative chłopa chłopów
        instrumental chłopem chłopami
        locative chłopie chłopach
        vocative chłopie chłopi

        1Deprecative.

        Attested dialectal forms of chłop
        singular plural
        nominative — —
        genitive — —
        dative chłopoju1, chłopowi2,3, chłopu4,5 —
        accusative — —
        instrumental — —
        locative — —
        vocative — —

        1Far Masovian (Przasznysz; in the sense “man”).
        2Far Masovian (Przasznysz; in the sense “husband”).
        3Northern Borderlands (Lithuania; historically proscribed in favor of chłopu).
        4Chełmno-Dobrzyń (Mały Komorsk; in the sense “man”).
        5Central Greater Poland (Głuszyna; in the sense “man”).

        Derived terms

        adjectives
        proverbs
        • baba swoje, chłop swoje
        • gówno chłopu, nie zegarek
        • jak się chłop z babą nie wyśpi, to jej żaden garniec na blasze nie pasuje
        verbs
        • chłopieć impf, schłopieć pf
        adjectives
        adverbs
        • chłopczykowo
        • chłopięco

        Trivia

        According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), chłop is one of the most used words in Polish, appearing 4 times in scientific texts, 4 times in news, 12 times in essays, 35 times in fiction, and 29 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 84 times, making it the 755th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

        References

        1. ^ Ida Kurcz (1990), “chłop”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 46

        Further reading

        • Modern Standard Polish:
          • “chłop”, in Wielki słownik języka polskiego‎[5] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
          • “chłop”, in Polish dictionaries at PWN‎[6] (in Polish)
          • Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “chłop”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[7], 4. online edition, Warszawa
        • Middle Polish:
          • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “chłop”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
          • Wiesław Morawski (3.04.2023), “CHŁOP”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
        • Historic dictionaries:
        • Dialectal dictionaries:
          • Jan Karłowicz (1900), “chłop”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 185
          • Aleksander Saloni (1899), “chłop”, in “Lud wiejski w okolicy Przeworska”, in M. Arct, E. Lubowski, editors, Wisła : miesięcznik gieograficzno-etnograficzny‎[8] (in Polish), volume 13, Warsaw: Artur Gruszecki, page 237
          • Marzena Kozanecka-Zwierz, Magdalena Bartosiewicz, Renata Marciniak-Firadza, editors (2014), “chłop”, in Gwara – Księżaków "język ojczysty" Dziedzictwo regionu łowickiego (in Polish), Łowicz: Muzeum w Łowiczu, →ISBN, page 24
          • Halina Świderska (1929), “χłop”, in Dialekt Księstwa Łowickiego (in Polish), Warsaw, →ISBN, page 101
          • Józefa Kobylińska (2001), “chłop”, in Marian Kucała, editor, Słownik gwary gorczańskiej (zagórzańskiej)‎[9] (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, →ISBN, page 15

        Silesian

        Pronunciation

        • IPA(key): /ˈxwɔp/
        • Audio:(file)
        • Rhymes: -ɔp
        • Syllabification: chłop

        Noun

        chłop m pers

        1. (Southern Silesian) alternative form of chop

        Declension

        Declension of chłop
        singular plural
        nominative chłop chłopy
        genitive chłopa chłopōw
        dative chłopowi chłopōm
        accusative chłopa chłopōw
        instrumental chłopym chłopami
        locative chłopie chłopach
        vocative chłopie chłopy

        Further reading