bystry

See also: bystrý

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *bỳstrъ. First attested in c. 1455.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /bistriː/
    • IPA(key): (15th CE) /bistri/

    Adjective

    bystry (derived adverb bystrze)

    1. (attested in Lesser Poland, Greater Poland, Silesia) rapid (of water; flowing fast)
      • 1876-1929 [c. 1455], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎[1], volume XIV, Miechów, Kruchowo, page 491:
        Byszthre wody weszbraly torrentes inundaverunt
        [Bystre wody weszbraly torrentes inundaverunt]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 31:
        Bistre fluenta
        [Bystre fluenta]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 109:
        Bystry *ripuidus
        [Bystry *ripuidus]
      • 1885-2024 [XV p . post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎[2], volume III, Wrocław, page 286:
        Bistrymy insanis aquis
        [Bystrymy insanis aquis]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[3], page 284:
        Spadł deszcz wieliki, przyszły rzeki bystre
        [Spadł deszcz wieliki, przyszły rzeki bystre]

    Derived terms

    Descendants

    • Polish: bystry
    • Silesian: bystry

    References

    Polish

    Etymology

      Inherited from Old Polish bystry.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈbɘs.trɘ/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɘstrɘ
      • Syllabification: bys‧try
      • Homophone: Bystry

      Adjective

      bystry (comparative bystrzejszy, superlative najbystrzejszy, derived adverb bystro or bystrze)

      1. smart; bright; shrewd (observant and responding intelligently)
      2. (of water) rapid (flowing fast)
        Synonym: wartki
        Antonym: leniwy
      3. observant (able to observe or sense something quickly and see well)
      4. (of animals) fast and nimble
        Synonyms: rączy, zwinny
      5. (Podhale, Western Kraków) synonym of stromy
        bystry spadek (Podhale) ― steep drop
        bystry pagorecek (Western Kraków) ― steep hillock
      6. (Sieradz, of e.g. frost) harsh, bitter
        Synonym: ostry
        bystry mróz (Sieradz) ― bitter frost
      7. (Podhale) synonym of duży
        bystre miasto (Podhale) ― large city
      8. (Podlachia, about the wood in some specialist's work) synonym of kruchy
      9. (Podhale) synonym of dzielny
      10. (Łowicz, Bobrowniki Jacochów, Jackowice, Marywil, of a color) bright; motley
      11. (Middle Polish) synonym of pochopny
      12. (Middle Polish) lively; full of vitality; randy

      Declension

      Declension of bystry (hard)
      singular plural
      masculine animate masculine inanimate feminine neuter virile (= masculine personal) non-virile
      nominative/vocative bystry bystra bystre bystrzy bystre
      genitive bystrego bystrej bystrego bystrych
      dative bystremu bystrej bystremu bystrym
      accusative bystrego bystry bystrą bystre bystrych bystre
      instrumental bystrym bystrą bystrym bystrymi
      locative bystrym bystrej bystrym bystrych

      Derived terms

      verb
      • bystrzyć impf

      Further reading

      • “bystry”, in Wielki słownik języka polskiego‎[4] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
      • “bystry”, in Polish dictionaries at PWN‎[5] (in Polish)
      • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “bystry”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
      • “BYSTRY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 20.01.2023
      • Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “bystry”, in Słownik języka polskiego
      • Aleksander Zdanowicz (1861), “bystry”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
      • J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “bystry”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 247
      • Jan Karłowicz (1900), “bystry”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 154
      • bystry in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
      • Marzena Kozanecka-Zwierz, Magdalena Bartosiewicz, Renata Marciniak-Firadza, editors (2014), “bystry”, in Gwara – Księżaków "język ojczysty" Dziedzictwo regionu łowickiego (in Polish), Łowicz: Muzeum w Łowiczu, →ISBN, page 22
      • Halina Świderska (1929), “bystry”, in Dialekt Księstwa Łowickiego (in Polish), Warsaw, →ISBN, page 91