amharc

Irish

Alternative forms

Etymology

From Old Irish amarc m (“sight”).[1] The verb is denominal from the noun.[2]

Pronunciation

Noun

amharc m (genitive singular amhairc, nominative plural amhairc)

  1. verbal noun of amharc
  2. sight, vision
  3. look
    Is fearr amharc amháin romhat ná dhá amharc i do dhiaidh.
    Foresight is better than hindsight. (proverb)
    (literally, “One look before you is better than two looks behind you.”)
  4. sight (a great deal, a lot)

Declension

Declension of amharc (first declension)
bare forms
singular plural
nominative amharc amhairc
vocative a amhairc a amharca
genitive amhairc amharc
dative amharc amhairc
forms with the definite article
singular plural
nominative an t-amharc na hamhairc
genitive an amhairc na n-amharc
dative leis an amharc
don amharc
leis na hamhairc

Quotations

  • 1899, Franz Nikolaus Finck, Die araner mundart [The Aran Dialect], volume II (overall work in German), Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 1:
    tā afr̥k ə ŋar ʒō.
    [Tá amharc i ngearr dhó.]
    He is short-sighted.

Derived terms

  • amharc an lae m (“dawn”)
  • amharc déshúileach m (“binocular vision”)
  • amharc dúbailte m (“double vision”)
  • amharc mara m (“seascape”)
  • amharc na súl m (“eyesight”)
  • amharc tíre m (“landscape”)
  • amharcach (“sightly, pleasing to behold”)
  • amharclann f (“theatre”)
  • ar amharc (“in sight”)
  • as amharc (“out of sight”)
  • cianamharc m (“distant view”)
  • claonamharc m (“sidelong look; squint”)
  • gar-amharc m (“close-up view”)
  • in amharc súl (“in appearance”)
  • téigh as amharc (“disappear”, verb)

Verb

amharc (present analytic amharcann, future analytic amharcfaidh, verbal noun amharc, past participle amharctha)

  1. (ambitransitive) look, see
    Bhí sé ag amharc amach as an bhfuinneog nuair a bhí mise ag dul thart.
    He was looking out the window when I went past.

Conjugation

Conjugation of amharc (first conjugation – B)
indicative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present amharcaim amharcann tú;
amharcair†
amharcann sé, sí amharcaimid; amharcann muid amharcann sibh amharcann siad;
amharcaid†
a amharcann; a amharcas amharctar
past d'amharc mé; d'amharcas /
amharc mé‡; amharcas‡
d'amharc tú; d'amharcais /
amharc tú‡; amharcais‡
d'amharc sé, sí /
amharc sé, sí‡
d'amharcamar; d'amharc muid /
amharcamar‡; amharc muid‡
d'amharc sibh; d'amharcabhair /
amharc sibh‡; amharcabhair‡
d'amharc siad; d'amharcadar /
amharc siad; amharcadar‡
a d'amharc amharcadh;
hamharcadh†
past habitual d'amharcainn /
amharcainn‡
d'amharctá /
amharctá‡
d'amharcadh sé, sí /
amharcadh sé, sí‡
d'amharcaimis; d'amharcadh muid /
amharcadh muid‡
d'amharcadh sibh /
amharcadh sibh‡
d'amharcaidís; d'amharcadh siad /
amharcaidís‡; amharcadh siad‡
a d'amharcadh d'amharctaí /
amharctaí‡
singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
future amharcfaidh mé;
amharcfad
amharcfaidh tú;
amharcfair†
amharcfaidh sé, sí amharcfaimid;
amharcfaidh muid
amharcfaidh sibh amharcfaidh siad;
amharcfaid†
a amharcfaidh; a amharcfas amharcfar
conditional d'amharcfainn /
amharcfainn‡
d'amharcfá /
amharcfá‡
d'amharcfadh sé, sí /
amharcfadh sé, sí‡
d'amharcfaimis; d'amharcfadh muid /
amharcfaimis‡; amharcfadh muid‡
d'amharcfadh sibh /
amharcfadh sibh‡
d'amharcfaidís; d'amharcfadh siad /
amharcfaidís‡; amharcfadh siad‡
a d'amharcfadh d'amharcfaí /
amharcfaí‡
subjunctive singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present go n-amharca mé;
go n-amharcad†
go n-amharca tú;
go n-amharcair†
go n-amharca sé, sí go n-amharcaimid;
go n-amharca muid
go n-amharca sibh go n-amharca siad;
go n-amharcaid†
— go n-amharctar
past dá n-amharcainn dá n-amharctá dá n-amharcadh sé, sí dá n-amharcaimis;
dá n-amharcadh muid
dá n-amharcadh sibh dá n-amharcaidís;
dá n-amharcadh siad
— dá n-amharctaí
imperative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
— amharcaim amharc amharcadh sé, sí amharcaimis amharcaigí;
amharcaidh†
amharcaidís — amharctar
past participle amharctha
verbal noun amharc

† archaic or dialect form
‡ dependent form

Derived terms

Mutation

Mutated forms of amharc
radical eclipsis with h-prothesis with t-prothesis
amharc n-amharc hamharc t-amharc

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

References

Further reading

  • Ó Dónaill, Niall (1977), “amharc”, in Foclóir Gaeilge–Béarla [Irish–English Dictionary], Dublin: An Gúm, →ISBN
  • Dinneen, Patrick S. (1904), “aṁarc”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla [Irish and English Dictionary], 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 25

Scottish Gaelic

Etymology

From Old Irish amarc m (“act of looking at; faculty of sight; object of sight, view, prospect”).

Pronunciation

Noun

amharc m (genitive singular amhairc, nominative plural amhairc)

  1. verbal noun of amhairc
  2. seeing, viewing
  3. sight, view
  4. vizzy or sight on a gun
  5. view, sight, observation
  6. beholding
  7. inspecting
  8. look, appearance
  9. fault

Synonyms

Derived terms

References

  1. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Seumas Grannd (2000), The Gaelic of Islay: A Comparative Study‎[2], Aberdeen: University of Aberdeen, →ISBN, page 43
  2. ^ Mac Gill-Fhinnein, Gordon (1966), Gàidhlig Uidhist a Deas, Dublin: Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath, page 7
  3. ^ Roy Wentworth (2004) Rannsachadh air Fòn-eòlas Dualchainnt Ghàidhlig Gheàrrloch, Siorrachd Rois (Thesis)‎[3], Aberdeen: University of Aberdeen, page 792
  4. ^ Scouller, Alastair (2017), The Gaelic Dialect of Colonsay (PhD thesis), Edinburgh: University of Edinburgh, pages 278, 352
  5. ^ Emily Edwards, editor (2007), Seanchas Ìle: Cruinneachadh, clàrachadh agus gleidheadh dualchas Gàidhlig Ìle / Collecting, recording and preserving Islay's Gaelic heritage, Glendaruel: Argyll Publishing, →ISBN

Further reading

  • Edward Dwelly (1911), “amharc”, in Faclair Gàidhlig gu Beurla le Dealbhan [The Illustrated Gaelic–English Dictionary], 10th edition, Edinburgh: Birlinn Limited, →ISBN
  • Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “1 amarc”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language