zastrzec

Polish

Etymology

    From za- + strzec.

    Pronunciation

    • IPA(key): /ˈza.stʂɛt͡s/
    • Audio:(file)
    • Rhymes: -astʂɛt͡s
    • Syllabification: za‧strzec

    Verb

    zastrzec pf (imperfective zastrzegać)

    1. (transitive) to stipulate, to condition, to reserve
      • 1841, Edward Hr.[abia] Raczyński, Wspomnienia Wielkopolski, to jest Województw Poznańskiego, Kaliskiego, i Gnieźnieńskiego‎[1], volume 1, Poznań: Drukarnia Orędownika na Garbarach No. 45, archived from the original on 19 September 2022, page 102:
        ...wyłuszczył je [zasady] Władysław Jagiełło w przywileju nadanym miastu Poznaniowi, którym zastrzegł, aby wszyscy bez wyjątku kupcy z Litwy, Mazowsza, Rusi i całego królestwa, do Szlązka[sic – meaning Śląska] jadący, obracali trakt swój na Poznań i tam przez trzy dni się zatrzymowali...
        ... Władysław Jagiełło specified them [the rules] in a privilege granted to the city of Poznań, by which he stipulated that all traders without exception from Lithuania, Mazovia, Ruthenia, and the whole kingdom, going to Silesia, turn their path around to Poznań and stop there for three days...
      • 2010 October 28, Cezary Gmyz, Jerzy Haszczyński, Jarosław Kałucki, Krzysztof Szczepaniak, “Niemcy oddali Polsce zrabowane obrazy”, in Rzeczpospolita‎[2], archived from the original on 19 September 2022:
        – W umowie, jaką zawarliśmy, nasi partnerzy zastrzegli sobie, by nie ujawniać warunków, na jakich dzieła zostały nam przekazane – mówi Posadzka.
        "In the agreement we made, our partners stipulated that the conditions under which the works were given to us not be revealed," says Posadzka.
      • 2011 January 7, Michał Majewski, Paweł Reszka, Katarzyna Staszewska, “Billingi Lecha Kaczyńskiego. Po co potrzebne śledczym?”, in Rzeczpospolita‎[3], archived from the original on 19 September 2022:
        Zgodnie z prawem i obyczajami mamy obowiązek chronić informatorów, którzy zastrzegli anonimowość.
        According to law and customs, we have a duty to protect sources of information who stipulated their anonymity.
      • 2013 June 19, Łukasz Bernatowicz, “Na czym polega tzw. prawo odkupu”, in Rzeczpospolita‎[4], archived from the original on 19 September 2022:
        Zdarza się, że przedsiębiorca zawierając umowę sprzedaży jakiejś rzeczy, zastrzega sobie tak zwane prawo odkupu.
        It sometimes happens that a businessman making a deal to sell something reserves to himself the so-called right of repurchase.
      • 2018 June 22, “Prokuratorzy nie ścigają za "polskie obozy" na podstawie ustawy o IPN”, in Rzeczpospolita‎[5], archived from the original on 28 September 2021:
        Autorzy zmian w ustawie zastrzegli, że nie popełnia przestępstwa sprawca czynu, którego dopuścił się w działalności artystycznej lub naukowej.
        The authors of the changes in the law stipulated that a committer of [this] deed who did it in artistic or scientific work does not commit a crime.
      • 2021, Karolina Bartel, Strażniczka Ognia: Szlak między światami‎[6], Between Worlds, archived from the original on 19 September 2022, page 201:
        Posłaniec chciał rozmawiać tylko z nią i zastrzegł, by nie budziła Stybro, który zawsze zajmował się takimi sprawami.
        The messenger wanted to only talk with her and stipulated that she not wake Stybro, who always took care of such matters.
      • 2021 January 20, “"Dowody są jasne: maski działają". Zakrojone na szeroką skalę badanie naukowców z USA”, in Rzeczpospolita‎[7], archived from the original on 16 January 2022:
        Naukowcy zastrzegli dwie rzeczy w swoim opracowaniu. Po pierwsze, badanie opierało się na dobrowolnej ankiecie...
        The scientists stipulated two things in their summary. First, the study was based on a voluntary survey...
    2. (reflexive with się) to reserve (to put a condition on what one wants to say in a moment)

    Conjugation

    Conjugation of zastrzec pf (class XI)
    person singular plural
    masculine feminine neuter virile nonvirile
    infinitive zastrzec
    future tense 1st zastrzegę zastrzeżemy
    2nd zastrzeżesz zastrzeżecie
    3rd zastrzeże zastrzegą
    impersonal zastrzeże się
    past tense 1st zastrzegłem,
    -(e)m zastrzegł
    zastrzegłam,
    -(e)m zastrzegła
    zastrzegłom1,
    -(e)m zastrzegło
    zastrzegliśmy,
    -(e)śmy zastrzegli
    zastrzegłyśmy,
    -(e)śmy zastrzegły
    2nd zastrzegłeś,
    -(e)ś zastrzegł
    zastrzegłaś,
    -(e)ś zastrzegła
    zastrzegłoś1,
    -(e)ś zastrzegło
    zastrzegliście,
    -(e)ście zastrzegli
    zastrzegłyście,
    -(e)ście zastrzegły
    3rd zastrzegł zastrzegła zastrzegło zastrzegli zastrzegły
    impersonal zastrzeżono
    conditional 1st zastrzegłbym,
    bym zastrzegł
    zastrzegłabym,
    bym zastrzegła
    zastrzegłobym1,
    bym zastrzegło
    zastrzeglibyśmy,
    byśmy zastrzegli
    zastrzegłybyśmy,
    byśmy zastrzegły
    2nd zastrzegłbyś,
    byś zastrzegł
    zastrzegłabyś,
    byś zastrzegła
    zastrzegłobyś1,
    byś zastrzegło
    zastrzeglibyście,
    byście zastrzegli
    zastrzegłybyście,
    byście zastrzegły
    3rd zastrzegłby,
    by zastrzegł
    zastrzegłaby,
    by zastrzegła
    zastrzegłoby,
    by zastrzegło
    zastrzegliby,
    by zastrzegli
    zastrzegłyby,
    by zastrzegły
    impersonal zastrzeżono by
    imperative 1st niech zastrzegę zastrzeżmy
    2nd zastrzeż zastrzeżcie
    3rd niech zastrzeże niech zastrzegą
    less common forms
    pluperfect
    (dated, literary)
    1st zastrzegłem był zastrzegłam była zastrzegłom było1 zastrzegliśmy byli zastrzegłyśmy były
    2nd zastrzegłeś był zastrzegłaś była zastrzegłoś było1 zastrzegliście byli zastrzegłyście były
    3rd zastrzegł był zastrzegła była zastrzegło było zastrzegli byli zastrzegły były
    past conditional
    (dated, literary)
    1st byłbym zastrzegł byłabym zastrzegła byłobym zastrzegło1 bylibyśmy zastrzegli byłybyśmy zastrzegły
    2nd byłbyś zastrzegł byłabyś zastrzegła byłobyś zastrzegło1 bylibyście zastrzegli byłybyście zastrzegły
    3rd byłby zastrzegł byłaby zastrzegła byłoby zastrzegło byliby zastrzegli byłyby zastrzegły
    passive adjectival participle zastrzeżony zastrzeżona zastrzeżone zastrzeżeni zastrzeżone
    anterior adverbial participle zastrzegłszy
    verbal noun zastrzeżenie

    1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.

    Further reading

    • “zastrzec”, in Wielki słownik języka polskiego‎[8] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
    • “zastrzec”, in Polish dictionaries at PWN‎[9] (in Polish)