topór

See also: topor, Topor, Topór, tŏpōr, and tôpór

Kashubian

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *topòrъ.

    Pronunciation

    • IPA(key): /ˈtɔ.pwor/
    • Rhymes: -ɔpwor
    • Syllabification: to‧pór

    Noun

    topór m inan (diminutive topórk, augmentative topòrzëszcze)

    1. axe (tool resembling an axe, consisting of a blade mounted on a wooden handle, used for cutting or chopping someone or something, formerly used as a weapon)

    Further reading

    • Stefan Ramułt (1993) [1893], “topór”, in Jerzy Trepczyk, editor, Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), 3 edition
    • Sychta, Bernard (1972), “topȯr”, in Słownik gwar kaszubskich [Dictionary of Kashubian dialects] (in Polish), volumes 5 (S – T), Wrocław: Ossolineum, page 370
    • Jan Trepczyk (1994), “topór”, in Słownik polsko-kaszubski (in Kashubian), volumes 1–2
    • Eùgeniusz Gòłąbk (2011), “topór”, in Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi‎[1]
    • “topór”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022

    Old Polish

    Etymology

      Inherited from Proto-Slavic *topòrъ. First attested in 1402.

      Pronunciation

      • IPA(key): (10th–15th CE) /tɔpɔːr/
      • IPA(key): (15th CE) /tɔpor/
      • Homophone: Topór

      Noun

      topór m animacy unattested (diminutive toporzec)

      1. (attested in Masovia, Greater Poland) axe (cutting tool mounted on a wooden handle, used for cutting, chopping or processing wood, also used as a weapon)
        • 1920 [1402], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 234, Płońsk:
          Csom vczinil Chrczonowi, tom vczinil za yego poczøtkem, kedi na mø toporem kinøl
          [Csom uczynił Chrczonowi, tom uczynił za jego początkiem, kiedy na mię toporem kinął]
        • 1960 [1402], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 178, Pyzdry:
          Iaco swadczimi, isz Stachna ne vcradl sekiri, topora i gynich rzeczi
          [Jaok świadczymy, iż Stachna nie ukradł siekiry, topora i jinych rzeczy]
        • 1950 [1428], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 2906, Warsaw:
          Czsom vczinil Barthlomeyowi, tho za gego poczanthkem, kedi mi psi dawal, psal i thopora na myø dobil
          [Csom uczynił Bartłomiejowi, to za jego początkiem, kiedy mi psy dawał, psał i topora na mię dobył]
        • 1931 [1450], “Instytucja początku w średniowiecznym prawie mazowieckim”, in Józef Rafacz, editor, Themis Polska, volume 6, Masovia, page 26:
          Czom zabyl Janove, tho za gyego poczathkyem, kedi […] na mya thopora pothnoszl
          [Com zabił Janowię, to za jego początkiem, kiedy […] na mię topora podnosił]
        • 1868 [1494], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[2], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 320:
          Pila, corda et thopor in molendino manere debent
          [Piła, corda et topor in molendino manere debent]
        1. (attested in Lesser Poland, heraldry) axe (element of a coat of arms)
          • 1962-1975 [1450], Stanisław Kuraś, Irena Sułkowska-Kuraś, editors, Zbiór dokumentów małopolskich [A collection of documents from Lesser Poland]‎[3], volume III, Lesser Poland, page 344:
            In cera viridi arma figurae bipennis al. thopor
            [In cera viridi arma figurae bipennis al. topor]
          • XV p. post. [Second half of the 15th century], Jan Długosz, edited by Marian Friedberg, Klejnoty Długoszowe‎[4], Krakow, published 1931, page 57:
            Arma baronum regni Polonie: topor seu bipennis alba in campo rubeo
            [Arma baronum regni Polonie: topor seu bipennis alba in campo rubeo]

      Derived terms

      proper nouns
      nouns
      • toporowe
      proper nouns
      • Toporek
      • Toporzysko
      • Toporzyszczewski

      Descendants

      • Polish: topór
      • Silesian: tŏpōr

      References

      Polish

      Etymology

        Inherited from Old Polish topór.

        Pronunciation

         
        • IPA(key): /ˈtɔ.pur/
        • Audio:(file)
        • Rhymes: -ɔpur
        • Syllabification: to‧pór
        • Homophones: Topór, Topur

        Noun

        topór m inan (diminutive toporek, augmentative toporzysko)

        1. axe (tool resembling an axe, consisting of a blade mounted on a wooden handle, used for cutting or chopping someone or something, formerly used as a weapon)
          Synonym: oksza

        Declension

        Declension of topór
        singular plural
        nominative topór topory
        genitive topora toporów
        dative toporowi toporom
        accusative topór topory
        instrumental toporem toporami
        locative toporze toporach
        vocative toporze topory

        Synonyms

        Regional synonyms of topór (“axe”)
        view map; edit data
        Dialect groupDialectLocationWords
        Standardtopór
        Middle Polishtopór
        Greater PolandChełmno-Dobrzyńtąpor, tąpór
        MasoviaNear MasovianGoszczyntąpór
        Latowicztąpor
        Stoczektąpor
        Lesser PolandEastern LublinWysokietąpor
        Masovian BorderlandPrzytyktąpór
        Western LublinPiotrowice Wielkietąpór
        Ponikwodatąpór
        Puławytąpór
        Łęczycatopór
        This table shows various regional forms in the Polish language.

        Derived terms

        verbs

        Further reading