tiş

See also: Appendix:Variations of "tis"

Crimean Tatar

Etymology

From Proto-Turkic *tīĺ (“tooth”). Compare Turkish diş (“tooth”).

Noun

tiş

  1. tooth
    • 2025 [1934], Джафер Гъафар [Latin: Cafer Ğafar], “Ошекчи Айше [Latin: Öşekçi Ayşe, Ayşe the gossip-monger]”, in Йылдыз [Latin: Yıldız], number 5 (287), →ISSN, page 82:
      – Ах, мени алдаталар, – деп тишини гъыджырдатты.
      – Ah, meni aldatalar, – dep tişini ğıcırdattı.
      “Ah, they are deceiving me”, he gritted his teeth.
    • 2017, 0:00:54 from the start, in “Sansar ve tilki” masalı [“A squirrel and a fox” fairy tale]‎[1], spoken by Squirrel (Üriye Kadirova), QIRIM JR:
      Vay, dostum! Tişleriñ temizleseñ, ağrısı tez keçer.
      Ah, my friend! If you clean your teeth, the toothache will go away quickly.
    • 2025, Эрвин Умеров [Latin: Ervin Ümerov], “Рухсет [Latin: Ruhset, Permission]”, in Йылдыз [Latin: Yıldız], number 3 (285), →ISSN, page 97:
      Рамазан ачувнен тишлерини гъыджырдата берип, яваш еринден турды, амма башыны котерип оламады.
      Ramazan açuvnen tişlerini ğıcırdata berip, yavaş yerinden turdı, amma başını koterip olamadı.
      Ramazan, gritting his teeth with anger, slowly stood up from his place, but couldn't raise his head.
  2. tooth (of a saw or a comb)
    • 2025 [1934], Джафер Гъафар [Latin: Cafer Ğafar], “Ошекчи Айше [Latin: Öşekçi Ayşe, Ayşe the gossip-monger]”, in Йылдыз [Latin: Yıldız], number 5 (287), →ISSN, page 79:
      Нефизенинъ онъа – «бахытсыз инсан, къапкъаннынъ тишлери озюнъи сыкъкъаныны туймайсынъ» – дегенлери хатырына келип кечти.
      Nefizeniñ oña – «bahıtsız insan, qapqannıñ tişleri özüñi sıqqanını tuymaysıñ» – degenleri hatırına kelip keçti.
      [The words] that Nefize said to him came to his mind: “Poor soul, you don’t feel the grip of the trap’s teeth on you”.

Declension

Declension of tiş
singular plural
nominative tiş tişler
genitive tişniñ tişlerniñ
dative tişge tişlerge
accusative tişni tişlerni
locative tişde tişlerde
ablative tişden tişlerden

Salar

Etymology 1

Inherited from Proto-Turkic *tīĺ.

Pronunciation

  • (Xunhua, Qinghai; Ili, Xinjiang) IPA(key): /tʰiɕ/
  • (Hualong, Qinghai; Gansu; Ili, Xinjiang) IPA(key): /t͡ɕiɕ/

Noun

tiş (3rd person possessive tişi, plural tişler)

  1. tooth

References

  • Potanin, G.N. (1893), “tiş”, in Тангутско-Тибетская окраина Китая и Центральная Монголия [Tangutsko-Tibetskaja okraina Kitaja i Centralʹnaja Mongolija] (in Russian), page 427
  • Rockhill, William Woodville (1894), “t'ich”, in Diary of a journey through Mongolia and Tibet in 1891 and 1892, Washington: Smithsonian Institution, page t'ich
  • Tenishev, Edhem (1976), “tiş”, in Stroj salárskovo jazyká [Grammar of Salar], Moscow: Nauka, page 311
  • Yakup, Abdurishid (2002), “tiş”, in An Ili Salar Vocabulary: Introduction and a Provisional Salar-English Lexicon‎[2], Tokyo: University of Tokyo, →ISBN, page 167
  • Ma, Chengjun; Han, Lianye; Ma, Weisheng (December 2010), “tiş”, in 米娜瓦尔·艾比布拉 [Minavar Abibra], editor, 撒维汉词典 [Sā-Wéi-Hàn cídiǎn, Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing, →ISBN
  • 马伟 [Ma Wei] (2016), “tiş”, in 濒危语言——撒拉语研究 [Endangered Languages ​​- Salar Language Studies], 青海 [Qīnghǎi, Qinghai]: 青海师范大学 [Qinghai Normal University], unpublished finalized project manuscript (国家社会科学基金项目结项稿, 定稿; National Social Science Fund of China), page 87

Etymology 2

Inherited from Proto-Common Turkic *tiši. Cognate to Azerbaijani dişi and Yakut тыһы (tïhï), etc.

Pronunciation

  • (Xunhua, Qinghai) IPA(key): /tʰiɕ/
  • (Hualong, Qinghai) IPA(key): /t͡ɕi(ɕ)/
  • (Ili, Xinjiang) IPA(key): /t͡ɕiɕ/

Noun

tiş (3rd person possessive tişi, plural tişler)

  1. female (of animals like deer, donkey, camel, etc.)
    Synonym: ana (“female (of animals like cat, chicken, pig, etc.)”)
    tiş buğu
    female deer

References

  • 林莲云 [Lin Lianyun] (1985), “tiş”, in 撒拉语简志 [A Brief History of Salar]‎[3], Beijing: 民族出版社: 琴書店, →OCLC, page 120
  • Yakup, Abdurishid (2002), “tiş”, in An Ili Salar Vocabulary: Introduction and a Provisional Salar-English Lexicon‎[4], Tokyo: University of Tokyo, →ISBN, page 81
  • 马伟 [Ma Wei] (2016), “tiş”, in 濒危语言——撒拉语研究 [Endangered Languages ​​- Salar Language Studies], 青海 [Qīnghǎi, Qinghai]: 青海师范大学 [Qinghai Normal University], unpublished finalized project manuscript (国家社会科学基金项目结项稿, 定稿; National Social Science Fund of China), page 264

Etymology 3

Inherited from Proto-Turkic *tǖĺ (“dream”).

Pronunciation

  • (Xunhua, Qinghai) IPA(key): /tʰiɕ/
  • (Hualong, Qinghai) IPA(key): /t͡ɕiɕ/
  • (Ili, Xinjiang) IPA(key): /tʰyɕ/

Noun

tiş (3rd person possessive tişi, plural tişler)

  1. dream
    Synonym: tabır

References

  • 林莲云 [Lin Lianyun] (1992), “tiş”, in 撒拉汉汉撒拉词汇 [Salar-Chinese, Chinese-Salar Vocabulary], 成都 [Chéngdū]: 四川民族出版社, →ISBN, page 49
  • Yakup, Abdurishid (2002), “tiş”, in An Ili Salar Vocabulary: Introduction and a Provisional Salar-English Lexicon‎[5], Tokyo: University of Tokyo, →ISBN, page 170
  • 马伟 [Ma Wei] (2016), “tiş”, in 濒危语言——撒拉语研究 [Endangered Languages ​​- Salar Language Studies], 青海 [Qīnghǎi, Qinghai]: 青海师范大学 [Qinghai Normal University], unpublished finalized project manuscript (国家社会科学基金项目结项稿, 定稿; National Social Science Fund of China), page 281

Etymology 4

(This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium.).

Pronunciation

  • (Xunhua, Qinghai; Ili, Xinjiang) IPA(key): /tʰiɕ/
  • (Hualong, Qinghai) IPA(key): /t͡ɕiɕ/

Noun

tiş (3rd person possessive tişi, plural tişler)

  1. copper
    tiş adıma
    copper jug

References

  • 林莲云 [Lin Lianyun] (1992), “tiş”, in 撒拉汉汉撒拉词汇 [Salar-Chinese, Chinese-Salar Vocabulary], 成都 [Chéngdū]: 四川民族出版社, →ISBN, page 48
  • Yakup, Abdurishid (2002), “tiş”, in An Ili Salar Vocabulary: Introduction and a Provisional Salar-English Lexicon‎[6], Tokyo: University of Tokyo, →ISBN, page 167
  • Ma, Chengjun; Han, Lianye; Ma, Weisheng (December 2010), “tiş”, in 米娜瓦尔·艾比布拉 [Minavar Abibra], editor, 撒维汉词典 [Sā-Wéi-Hàn cídiǎn, Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing, →ISBN, page 285

Etymology 5

(This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium.).

Pronunciation

  • (Xunhua, Qinghai) IPA(key): /tʰiɕ/

Noun

tiş (3rd person possessive tişi, plural tişler)

  1. heap of threshed wheat

References

  • 林莲云 [Lin Lianyun] (1992), “tiş”, in 撒拉汉汉撒拉词汇 [Salar-Chinese, Chinese-Salar Vocabulary], 成都 [Chéngdū]: 四川民族出版社, →ISBN, page 49