stróża

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *storža.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /strɔːʒʲa/
    • IPA(key): (15th CE) /stroʒʲa/

    Noun

    stróża f

    1. (attested in Greater Poland, Lesser Poland) guarding; watching over; supervising, taking care of; defending
      • 1960 [1432], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 1072, Pyzdry:
        Yakom ya tego yanczcza nye dal panu podszadkowy w yego stroszą
        [Jakom ja tego jęćca nie dał panu podsędkowi w jego strożą]
      • 1937 [1408], Józef Birkenmajer, editor, Bogarodzica dziewica. Analiza tekstu, treści i formy‎[1], number B, Krakow:
        Werzisz w tho, czlowecze zbozny, ysz przesz trud bog swoy lud odyal dyabley strozey
        [Wierzysz w to, człowiecze zbożny, iż przez trud Bog swoj lud odjął diablej strożej]
      1. (attested in Lesser Poland) time of a night watch
        • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 89, 5, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
          Bo tisøcz lat przed oczima twogima iaco dzen wczorayszi iensze pominøl, a strosze (custodia) w noczi
          [Bo tysiąc lat przed oczyma twojima jako dzień wczorajszy jenże pominął, a stroże (custodia) w nocy]
    2. guard (people who watch over)
      • 1874-1891 [1453], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[2], [3], [4], volume XXV, page 213:
        Thego domv racz bycz stroza..., panno mylosczyvą
        [Tego domu racz być strożą..., panno miłościwa]
      • 1873, Zygmunt Gloger, editor, Ułamek starożytnego kazania o małżeństwie‎[5]:
        Prawa dobra zensczynaa... iest stroza mysli
        [Prawa dobra żeńszczyna... jest stroża myśli]
    3. ambush
    4. place of residence
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 138:
        Stroza custodia (cecidit Babylon magna et facta est... custodia omnis spiritus immundi et custodia omnis volucris immundae Ap 18, 2)
        [Stroża custodia (cecidit Babylon magna et facta est... custodia omnis spiritus immundi et custodia omnis volucris immundae Ap 18, 2)]
    5. (attested in Lesser Poland) obligation to guard a town, which favor was later returned by tribute in kind or money
      • 1928 [1225], Karol Maleczyński, Studia nad dyplomami i kancelarią Odonica i Laskonogiego (1202-1239)‎[6], volume IV, page 339:
        Ab omni seruitute, pouoz uidelicet et preuod et strose homines... immunes constituens
        [Ab omni seruitute, powoz uidelicet et pr[z]ewod et stroże homines... immunes constituens]
      • 1875 [c. 1125], Wojciech Kętrzyński, Stanisław Smolka, editors, Codex diplomaticus Monasterii Tynecensis = Kodeks dyplomatyczny klasztoru tynieckiego. Cz. 1, Obejmująca rzeczy od roku 1105 do roku 1399‎[7], Tyniec, page 2:
        Strozam cum *pomochne soluunt
        [Strożam cum pomocne soluunt]
    6. Royal fish farm on the outskirts of Krakow.
      • 1874 [259], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące‎[8], volume XVII, page 30:
        Tenutariis et gubernatoribus custodie nostre piscium al. strosza... graciam regiam
        [Tenutariis et gubernatoribus custodie nostre piscium al. stroża... graciam regiam]

    Derived terms

    nouns
    • jabłeczna stroża
    • pan stroże
    verb
    nouns

    References

    Polish

    Pronunciation

    • IPA(key): /ˈstru.ʐa/
    • Rhymes: -uʐa
    • Syllabification: stró‧ża

    Noun

    stróża m pers

    1. genitive/accusative singular of stróż