spać

See also: spac, Spac, SPAC, and spáč

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *sъpati. First attested in the 13th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /spat͡ɕʲ/
    • IPA(key): (15th CE) /spat͡ɕʲ/

    Verb

    spać impf

    1. (attested in Lesser Poland, Greater Poland) to sleep (to rest in a state of reduced consciousness)
      • c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie‎scan transliteration, transcription, Miechów, page 11:
        Moui to slou[o] albo sedøcim albo spøcim
        [Mowi to słowo albo siedzącym albo śpiącym]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 75, 5, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Spali sø sen swoy (dormierunt somnum suum)
        [Spali są sen swoj (dormierunt somnum suum)]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 113v:
        Recumbere id est iacere vel dormire ligen lezecz vel spącz
        [Recumbere id est iacere vel dormire ligen leżeć vel spąć]
    2. (figuratively, attested in Lesser Poland) to sleep (to be dead)
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 87, 5, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Vczinil iesm se iaco czlowek przez pomoczi medzi martwimi wolen, iaco raneni spøcz (dormientes) w grobech, gichsze ne iest pamøczen wøczey
        [Uczynił jeśm sie jako człowiek przez pomocy miedzy martwymi wolen, jako ranieni spiąc (dormientes) w grobiech, jichże nie jest pamięcien więcej]
    3. to sleep (to have sexual intercourse with)

    Derived terms

    verbs
    nouns
    • niewyspanie

    Descendants

    • Polish: spać
    • Silesian: spać

    References

    Polish

    Etymology

      Inherited from Old Polish spać.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈspat͡ɕ/
      • Audio 1:(file)
      • Audio 2:(file)
      • Rhymes: -at͡ɕ
      • Syllabification: spać
      • Homophone: spadź

      Verb

      spać impf

      1. (intransitive) to sleep (to rest in state of reduced consciousness)
        Nie śpij, tylko się ucz! ― Don't sleep, study!
      2. (intransitive, euphemistic) to sleep (to have sexual intercourse) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
        Synonyms: see Thesaurus:uprawiać seks
        Spałeś z nim? ― Did you sleep with him?
      3. (intransitive, colloquial, derogatory) to sleep (to be careless, inattentive, or unconcerned; not to be vigilant)
      4. (intransitive) to sleep (to lie dormant; to potentially exist in someone)
      5. (intransitive, chiefly in set phrases, figurative) to sleep (to be dead)

      Conjugation

      Conjugation of spać impf
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive spać
      present tense 1st śpię śpimy
      2nd śpisz śpicie
      3rd śpi śpią
      impersonal śpi się
      past tense 1st spałem,
      -(e)m spał
      spałam,
      -(e)m spała
      spałom1,
      -(e)m spało
      spaliśmy,
      -(e)śmy spali
      spałyśmy,
      -(e)śmy spały
      2nd spałeś,
      -(e)ś spał
      spałaś,
      -(e)ś spała
      spałoś1,
      -(e)ś spało
      spaliście,
      -(e)ście spali
      spałyście,
      -(e)ście spały
      3rd spał spała spało spali spały
      impersonal spano
      future tense 1st będę spał, będę spać będę spała, będę spać będę spało1, będę spać będziemy spali, będziemy spać będziemy spały, będziemy spać
      2nd będziesz spał, będziesz spać będziesz spała, będziesz spać będziesz spało1, będziesz spać będziecie spali, będziecie spać będziecie spały, będziecie spać
      3rd będzie spał, będzie spać będzie spała, będzie spać będzie spało, będzie spać będą spali, będą spać będą spały, będą spać
      impersonal będzie spać się
      conditional 1st spałbym,
      bym spał
      spałabym,
      bym spała
      spałobym1,
      bym spało
      spalibyśmy,
      byśmy spali
      spałybyśmy,
      byśmy spały
      2nd spałbyś,
      byś spał
      spałabyś,
      byś spała
      spałobyś1,
      byś spało
      spalibyście,
      byście spali
      spałybyście,
      byście spały
      3rd spałby,
      by spał
      spałaby,
      by spała
      spałoby,
      by spało
      spaliby,
      by spali
      spałyby,
      by spały
      impersonal spano by
      imperative 1st niech śpię śpijmy
      2nd śpij śpijcie
      3rd niech śpi niech śpią
      less common forms
      pluperfect
      (dated, literary)
      1st spałem był spałam była spałom było1 spaliśmy byli spałyśmy były
      2nd spałeś był spałaś była spałoś było1 spaliście byli spałyście były
      3rd spał był spała była spało było spali byli spały były
      past conditional
      (dated, literary)
      1st byłbym spał byłabym spała byłobym spało1 bylibyśmy spali byłybyśmy spały
      2nd byłbyś spał byłabyś spała byłobyś spało1 bylibyście spali byłybyście spały
      3rd byłby spał byłaby spała byłoby spało byliby spali byłyby spały
      active adjectival participle śpiący śpiąca śpiące śpiący śpiące
      contemporary adverbial participle śpiąc
      verbal noun spanie

      1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.

      Derived terms

      adjectives
      adverbs
      • nie śpiąc, nie jedząc
      proverbs
      • kto śpi, ten nie grzeszy
      verbs

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), spać is one of the most used words in Polish, appearing 0 times in scientific texts, 0 times in news, 0 times in essays, 36 times in fiction, and 36 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 72 times, making it the 899th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      1. ^ Ida Kurcz (1990), “spać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 2, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 542

      Further reading

      • “spać”, in Wielki słownik języka polskiego‎[2] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
      • “spać”, in Polish dictionaries at PWN‎[3] (in Polish)
      • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “spać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
      • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “spać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
      • “SPAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 31.08.2016
      • Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “spać”, in Słownik języka polskiego
      • Aleksander Zdanowicz (1861), “spać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
      • J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1915), “spać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 6, Warsaw, page 274
      • Jan Karłowicz (1907), “spać”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 5: R S Ś T, Kraków: Akademia Umiejętności, page 192
      • spać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

      Silesian

      Etymology

        Inherited from Old Polish spać.

        Pronunciation

        • IPA(key): /ˈspat͡ɕ/
        • Audio:(file)
        • Rhymes: -at͡ɕ
        • Syllabification: spać

        Verb

        spać impf

        1. (intransitive) to sleep (to rest in state of reduced consciousness)
          Synonyms: nynać, lulać

        Conjugation

        This verb needs an inflection-table template.

        Further reading

        • spac in dykcjonorz.eu
        • spać in silling.org
        • Henryk Jaroszewicz (2022), “spać”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 134