rydzy

See also: Rydzy

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *ryďь. First attested in c. 1428.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /rid͡zʲiː/
    • IPA(key): (15th CE) /rid͡zʲi/
    • Homophone: Rydzy

    Adjective

    rydzy

    1. (attested in Masovia, Sieradz-Łęczyca, Greater Poland) rust, rusty copper, fulvous, red-yellow
      Synonym: rudy
      • 1885-2024 [c. 1428], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎[1], volume I, Międzyrzec, Warsaw, page 488:
        Rydzy fuluius
        [Rydzy fuluius]
      • 1877-1881 [1437], Władysław Wisłocki, editor, Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, number 288, page 87:
        Ridzi fulurus
        [Rydzy fulurus]
      • 1874-1891 [XV p. pr.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[2], [3], [4], volume XVI, page 327:
        Non te scabrosi fuluo, rydzym, ceculere […] auro
        [Non te scabrosi fuluo, rydzym, ceculere […] auro]
      • 1885-2024 [XV med.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎[5], volume V, page 28:
        Ridze sloto aurum fulvum
        [Rydze złoto aurum fulvum]
      • 1874-1891 [1451], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[6], [7], [8], volume XXII, Łęczyca, page 41:
        Ridzox fulvo
        [Rydzą fulvo]
      • 1885-2024 [1463], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎[9], volume V, page 12:
        Rydzy spadix
        [Rydzy spadix]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 44:
        Fulwm, id est rubeum, a fulgeo ridzie
        [Fulwm, id est rubeum, a fulgeo rydze]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 49:
        Ridzego obrisi
        [Rydzego obrisi]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 61:
        Ridze obrisum
        [Rydze obrisum]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 55r:
        Fuluus dicitur varius color rubeus cum nigro szmyady vel rydzy
        [Fuluus dicitur varius color rubeus cum nigro śmiady vel rydzy]
      1. (attested in Masovia, Southern Borderlands, of the color of a horse's fur) chestnut
        • 1868 [1465], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[10], volume XIII (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 468:
          Iohannes […] intercessit nobilem Nicolaum […] pro equo coloris rydzy
          [Iohannes […] intercessit nobilem Nicolaum […] pro equo coloris rydzy]
        • 1894 [1471], Konstanty Górski, editor, Historia jazdy polskiej‎[11], page 270:
          Kon […] rydzy, kopynyczy
          [Koń […] rydzy, kopijniczy]
        • 1950 [1473], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1363, Warsaw:
          Yakom ya nye wzyal gwalthem konya […] ridzego
          [Jakom ja nie wziął gwałtem konia […] rydzego]
        • 1950 [1479], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1455, Warsaw:
          Jakom ya nye wprawyl w *rakoyamsthwo […] Jana […] do Yakuba […] za kony r[z]ydzy pothla poszw
          [Jakom ja nie wprawił w rękojemstwo […] Jana […] do Jakuba […] za koń r[z]ydzy podla pozw[u]]
        • 1927-1930 [1491], Wilhelm Rolny, editor, Najstarsze akta konsystorza lwowskiego. Acta officii consistorialis Leopoliensis antiquissima‎[12], volume II, number 456, Lviv:
          Dictus procurator petit eam […] ad restituendum duos equos: unum rydzy et alium plowy
          [Dictus procurator petit eam […] ad restituendum duos equos: unum rydzy et alium płowy]
        • 1868 [1498], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[13], volume XVII (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 350:
          Nicolaus […] attentavit terminum […] contra […] Nicolaum […] pro equo suo rydzy y lyszy
          [Nicolaus […] attentavit terminum […] contra […] Nicolaum […] pro equo suo rydzy łysy]
        • 1868 [1499], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[14], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 381:
          Clemens […] habuit terminum […] pro equa rydza
          [Clemens […] habuit terminum […] pro equa rydza]
        • 1463, Wokabularz petersburski VII, Cesarskiej Biblioteki Publicznej w Petersburgu, sygn. Lat.Q.ch.I.100, page 12:
          Spadix rydzy
          [Spadix rydzy]

    Derived terms

    adverbs
    • z rydza
    nouns
    proper nouns
    • Rydzy

    Descendants

    • Polish: rydzy — dated, dialectal, Podlachia, Tykocin
    • Silesian: rydzy

    References

    Polish

    Etymology

      Inherited from Old Polish rydzy. Doublet of ryży.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈrɘ.d͡zɘ/
      • Rhymes: -ɘd͡zɘ
      • Syllabification: ry‧dzy
      • Homophone: Rydzy

      Adjective

      rydzy (comparative bardziej rydzy, superlative najbardziej rydzy, no derived adverb)

      1. (dated or dialectal, Podlachia, Tykocin) synonym of rudy
        rydzy:  
        • 1947, Ewa Zarembina Szelburg, Ziarno gorczyczne, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, →OCLC, page 68:
          W rydzym świetle, jakie pada na kamień, zobaczyłam — zaczerniało coś obok mnie: maluteńki cień.
          In the fulvous light, that fell on the stone, I saw — something blackened next to me: a tiny shadow.

      Declension

      Declension of rydzy (hard)
      singular plural
      masculine animate masculine inanimate feminine neuter virile (= masculine personal) non-virile
      nominative/vocative rydzy rydza rydze rydzy rydze
      genitive rydzego rydzej rydzego rydzych
      dative rydzemu rydzej rydzemu rydzym
      accusative rydzego rydzy rydzą rydze rydzych rydze
      instrumental rydzym rydzą rydzym rydzymi
      locative rydzym rydzej rydzym rydzych
      proper nouns
      • Rydzy

      Further reading

      • “rydzy”, in Wielki słownik języka polskiego‎[15] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
      • “rydzy”, in Polish dictionaries at PWN‎[16] (in Polish)
      • Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “rydzy”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[17], 4. online edition, Warszawa
      • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “rydzy”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
      • Samuel Bogumił Linde (1812), “rydzy”, in Słownik języka polskiego, volume 3, page 153
      • Aleksander Zdanowicz (1861), “rydzy”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861, volume II, page 1429
      • J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “rydzy”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 789
      • Jan Karłowicz (1907), “rydzy”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 5: R S Ś T, Kraków: Akademia Umiejętności, page 78
      • rydzy in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

      Silesian

      Etymology

        Inherited from Old Polish rydzy.

        Pronunciation

        • IPA(key): /ˈrɪ.d͡zɪ/
        • Rhymes: -ɪd͡zɪ
        • Syllabification: ry‧dzy

        Adjective

        rydzy (comparative bardzij rydzy, superlative nojbardzij rydzy)

        1. rust, rusty copper, fulvous, red-yellow
          rydzy:  

        Declension

        Declension of rydzy
        singular plural
        masculine neuter feminine virile nonvirile
        animate inanimate
        nominative rydzy rydze rydzŏ rydzi rydze
        genitive rydzego rydzyj rydzych
        dative rydzymu rydzyj rydzym
        accusative rydzego rydzy rydze rydzõ rydzych rydze
        instrumental rydzym rydzōm rydzymi
        locative rydzym rydzyj rydzych
        vocative rydzy rydze rydzŏ rydzi rydze

        Further reading