reż

See also: Appendix:Variations of "rez"

Kashubian

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *rъžь. Displaced by żëto.

Pronunciation

  • IPA(key): /ˈrɛʃ/
  • Rhymes: -ɛʃ
  • Syllabification: reż

Noun

reż f

  1. (obsolete) rye
    Synonym: żëto

Declension

Declension of reż
singular plural
nominative reż rże
genitive rżë rżów
dative rżë rżóm
accusative reż rże
instrumental rżą rżama
locative rżë rżach
vocative rżë rże

Further reading

  • Stefan Ramułt (1993) [1893], “reż”, in Jerzy Trepczyk, editor, Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), 3 edition
  • Sychta, Bernard (1970), “rež”, in Słownik gwar kaszubskich [Dictionary of Kashubian dialects] (in Polish), volumes 4 (P – Ř), Wrocław: Ossolineum, page 372
  • Eùgeniusz Gòłąbk (2011), “żyto”, in Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi‎[1]
  • “reż”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *rъžь. First attested in 1386.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /rɛʃ/
    • IPA(key): (15th CE) /rɛʃ/

    Noun

    reż f (related adjective rżany)

    1. (attested in Greater Poland, Masovia) rye
      • 1888 [1386], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV‎[2], Greater Poland, page 60:
        Eze Adam ne ucradl Falkowi dwu kopu rzi
        [Eże Adam nie ukradł Fałkowi dwu kopu rży]
      • 1959 [1391], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 93, Poznań:
        Jaco mi Jacub pobral szeszdzesant kop rszi
        [Jako mi Jakub pobrał sześdziesiąt kop rży]
      • 1959 [1393], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 180, Poznań:
        Czo Jakub na me szaloual o pencz sczwirczen rzy, […] temu trzi lata minola
        [Co Jakub na mie żałował o pięć ćwircień rży, […] temu trzy lata minęła]
      • 1888 [1397], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV‎[3], Greater Poland, page 115:
        Iaco praue Stasek do swego pana ne snosil dw copu psenice ani dw copu rsi […]
        [Jako prawie Staszek do swego pana nie znosił dwu kopu pszenice ani dwu kopu rży […] ]
      • 1967 [1399], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 131, Kościan:
        Jaco Czewley ne sdzyl Maczegewy a ne zwonl brogu rszy
        [Jako Czewlej nie zdżył Maciejewi a nie wziął brogu rży]
      • 1967 [1405], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 291, Kościan:
        Isz Stroszin ne sslal do Climanta, chczancz mu resz zaplaczisz, czso mu pogorzala
        [Iż Stroszyn nie słał do Klimąta, chcąc mu reż zapłacić, cso mu pogorzała]
      • 1920 [1409], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 1359, Płońsk:
        Yaco mne wynowat Ian […] nacze grossa y grziwnø za *rosz
        [Jaco mnie winowat Ian […] nacze grosza i grzywną za *reż]
      • 1967 [1416], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 616, Kościan:
        Jako czso my prawo skazalo panu Barthossewi zaplaczicz resz
        [Jako cso mi prawo skazało panu Bartoszewi zapłacić reż]
      • 1959 [1425], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 1197, Poznań:
        Yako Mycolay […] ne byl wynowat pączy grzywen za brog rzy
        [Jako Mikołaj […] nie był winowat pączy grzywien za bróg rży]
      • 1967 [1428], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 1354, Kościan:
        Jaco my pan Jandrzich […] winowat […] maldr rszy
        [Jako mi pan Jędrzych... winowat […] małdr rży]
      • 1888 [1386], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV‎[4], Greater Poland, page 60:
        Jsze yakosz nass pan Stanisław obszalowal, bychom wsząly iego resch w brodzech Eze Adam ne ucradl Falkowi dwu kopu rzi
        [Iże jakoś nasz pan Stanisław obżałował, bychom wzięły jego reż w brodzech Eże Adam nie ukradł Fałkowi dwu kopu rży]
      • 1959 [1393], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 180, Poznań:
        Czo Jakub na me szaloual o pencz sczwirczen rzy […] , temu trzi lata minøla
        [Co Jakub na mie żałował o pięć śćwircień rży […] , temu trzy lata minęła]
      • 1900 [1464], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[5], number 4802:
        Frumentum, siligo dictum reż
        [Frumentum, siligo dictum resz]
      • 1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[6], number 943:
        Resz siligo
        [Reż siligo]
      • 1900 [1475], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[7], number 3064:
        Resz frumentum
        [Reż frumentum]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 125r:
        Siligo […] quoddam genus tritici korn resz
        [Siligo […] quoddam genus tritici korn reż]

    Descendants

    • Polish: reż, resz, res, rez (Middle Polish)
    • Silesian: reż, res, rez

    References

    Polish

    Alternative forms

    Etymology

      Inherited from Old Polish reż.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈrɛʂ/
      • Rhymes: -ɛʂ
      • Syllabification: reż

      Noun

      reż f (related adjective rżany)

      1. (obsolete) synonym of żyto
      2. (Middle Polish) synonym of pszenica płaskurka
      3. (Middle Polish) synonym of pszenica orkisz

      Declension

      Declension of reż
      singular plural
      nominative reż rże
      genitive rży rży
      dative rży rżom
      accusative reż rże
      instrumental rżą rżami
      locative rży rżach
      vocative rży rże

      Further reading

      Silesian

      Alternative forms

      Etymology

        Inherited from Old Polish reż.

        Pronunciation

        • IPA(key): /ˈrɛʂ/
        • Audio:(file)
        • Rhymes: -ɛʂ
        • Syllabification: reż

        Noun

        reż f (related adjective rżanny)

        1. rye
        2. grain (harvested seeds of various grass-related food crops)

        Declension

        Declension of reż
        singular plural
        nominative reż rże
        genitive rże rżōw
        dative rży rżōm
        accusative reż rże
        instrumental rżōm rżami/rżōma
        locative rży rżach
        vocative rżo rże

        Further reading

        • reż in dykcjonorz.eu
        • reż in silling.org
        • Bogdan Kallus (2020), “reż”, in Słownik Gōrnoślōnskij Gŏdki, IV edition, Chorzów: Pro Loquela Silesiana, →ISBN
        • Henryk Jaroszewicz (2022), “reż”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 127
        • Aleksandra Wencel (2023), “reż”, in Dykcjůnôrz ślų̊sko-polski, page 373
        • Eugeniusz Kosmała (2023), “6724. żyto (Secale L.) roślina jednoroczna, dwuletnia, wieloletnia z rodziny wielichowatych”, in Dykcjōnôrz Polsko-Ślonskiy (in Silesian), ż, page 297
        • Michał Przywara (c. 1900), “reż”, in Narzecza śląskie napisał ks. Michał Przywara. C. Słownik‎[10]
        • Barbara Podgórska; Adam Podgóski (2008), “rez I, reż”, in Słownik gwar śląskich [A dictionary of Silesian dialects] (in Polish), Katowice: Wydawnictwo KOS, →ISBN, page 245