lya

See also: Ly-α

Translingual

Etymology

Abbreviation of English Layakha.

Symbol

lya

  1. (international standards) ISO 639-3 language code for Layakha.

See also

  • Wiktionary’s coverage of Layakha terms

Lower Tanana

Stem

lya

  1. Verbal stem occurring in the following root, aspect, and mode combinations:
Aspect Imperfective Perfective Future Optative
Momentaneous lo (classify plural)

Ndonga

Etymology

Inherited from Proto-Bantu *-dɪ́a (“to eat”), potentially from Proto-Atlantic-Congo *di- (“to eat”).

Verb

lya (infinitive okulya)

  1. to eat
  2. to drink
  3. to bite
  4. to snap at
  5. to accuse
  6. to conjure
  7. to bewitch
  8. to practise black magic

References

  • T. E. Tirronen (1986), Ndonga-English Dictionary‎[1], first edition, Oniipa: ELOC Printing Press, page 200

Norwegian Nynorsk

Etymology 1

From Old Norse hlýja, from the adjective hlýr.

Alternative forms

  • lye (e and split infinitives)

Verb

lya (present tense lyer, past tense lydde, past participle lytt/lydd, passive infinitive lyast, present participle lyande, imperative ly)

  1. to warm up, give off warmth

Etymology 2

Verb

lya (present tense lyar or lyer, past tense lya or lydde, past participle lya or lydd, present participle lyande, imperative ly)

  1. eye dialect spelling of lyde

Etymology 3

See the etymology of the corresponding lemma form.

Noun

lya n

  1. definite plural of ly

References

Anagrams

Nyole (Uganda)

Etymology

Inherited from Proto-Bantu *-dɪ́a.

Verb

-lya (infinitive ohulya)

  1. to eat

Derived terms

  • -lya muswa ndala (“to be close friends”)
  • -lyamo omwesindu (“to betray”)
  • -liiwa (“to be eaten”)
  • -liisa (“to feed”)

References

  • Diprose, Martin; Musimami, Sylvester N. M. (2012), Lunyole–English Dictionary‎[2], SIL International

Swedish

Etymology

From Old Swedish lya, assumed to originate from an unattested Old Swedish verb similar to Old Norse hlýja (“to protect”).

Noun

lya c

  1. a lair, a den, a sett; a hole in the ground for a fox, wolf or badger
  2. (figurative) a (small) apartment

Declension

Synonyms

References

Anagrams

Tooro

Pronunciation

  • IPA(key): /lja/

Etymology 1

Inherited from Proto-Bantu *-dɪ́a. Doublet of obulyo (“right (opposite of left)”) and ijo (“yesterday”).

Verb

-lya (infinitive okulya)

  1. to eat
  2. to get or acquire something
    1. to take a bribe [with enguzi ‘bribe’]
    2. to contract a debt [with ibanja ‘debt’]
    3. to ascend the throne [with obukama ‘kingdom’]
Conjugation
Conjugation of -lya
infinitives
affirmative okulya
negative okutalya
imperatives
affirmative lya
negative (see second-person negative subjunctive forms)
tense polarity basic forms relative forms1
present habitual affirmative
subject concord + -lya
person noun class singular plural
first person ndya tulya
second person olya mulya
third person 1/2 alya balya
3/4 gulya erya
5/6 lirya galya
7/8 kirya birya
9/10 erya zirya
11/10 rulya
12/14 kalya bulya
13 — tulya
14/6 bulya galya
15/6 kulya
16 halya —
negative
ti- + subject concord + -lya
person noun class singular plural
first person tindya titulya
second person tolya timulya
third person 1/2 talya tibalya
3/4 tigulya terya
5/6 tirirya tigalya
7/8 tikirya tibirya
9/10 terya tizirya
11/10 tirulya
12/14 tikalya tibulya
13 — titulya
14/6 tibulya tigalya
15/6 tikulya
16 tihalya —
subject concord + -talya
present continuous affirmative
ni- + subject concord + -lya
person noun class singular plural
first person nindya nitulya
second person noolya nimulya
third person 1/2 naalya nibalya
3/4 nigulya neerya
5/6 nirirya nigalya
7/8 nikirya nibirya
9/10 neerya nizirya
11/10 nirulya
12/14 nikalya nibulya
13 — nitulya
14/6 nibulya nigalya
15/6 nikulya
16 nihalya —
subject concord + -rukulya
negative
ti- + subject concord + -rukulya
person noun class singular plural
first person tindukulya titurukulya
second person torukulya timurukulya
third person 1/2 tarukulya tibarukulya
3/4 tigurukulya terukulya
5/6 tirirukulya tigarukulya
7/8 tikirukulya tibirukulya
9/10 terukulya tizirukulya
11/10 tirurukulya
12/14 tikarukulya tiburukulya
13 — titurukulya
14/6 tiburukulya tigarukulya
15/6 tikurukulya
16 tiharukulya —
subject concord + -tarukulya
present continuative affirmative
ni- + subject concord + -kyalya
person noun class singular plural
first person ninkyalya nitukyalya
second person nookyalya nimukyalya
third person 1/2 naakyalya nibakyalya
3/4 nigukyalya neekyalya
5/6 nirikyalya nigakyalya
7/8 nikikyalya nibikyalya
9/10 neekyalya nizikyalya
11/10 nirukyalya
12/14 nikakyalya nibukyalya
13 — nitukyalya
14/6 nibukyalya nigakyalya
15/6 nikukyalya
16 nihakyalya —
subject concord + -rukukyalya
negative
ti- + subject concord + -kyalya
person noun class singular plural
first person tinkyalya titukyalya
second person tokyalya timukyalya
third person 1/2 takyalya tibakyalya
3/4 tigukyalya tekyalya
5/6 tirikyalya tigakyalya
7/8 tikikyalya tibikyalya
9/10 tekyalya tizikyalya
11/10 tirukyalya
12/14 tikakyalya tibukyalya
13 — titukyalya
14/6 tibukyalya tigakyalya
15/6 tikukyalya
16 tihakyalya —
subject concord + -takyalya
virtual present affirmative
subject concord + -alya
person noun class singular plural
first person nalya twalya
second person walya mwalya
third person 1/2 yalya baalya
3/4 gwalya yalya
5/6 lyalya gaalya
7/8 kyalya byalya
9/10 yalya zaalya
11/10 rwalya
12/14 kaalya bwalya
13 — twalya
14/6 bwalya gaalya
15/6 kwalya
16 haalya —
negative
ti- + subject concord + alya
person noun class singular plural
first person tinalya titwalya
second person tiwalya timwalya
third person 1/2 tiyalya tibaalya
3/4 tigwalya tiyalya
5/6 tiryalya tigaalya
7/8 tikyalya tibyalya
9/10 tiyalya tizaalya
11/10 tirwalya
12/14 tikaalya tibwalya
13 — titwalya
14/6 tibwalya tigaalya
15/6 tikwalya
16 tihaalya —
subject concord + -taalya
present perfect affirmative
subject concord + -liire
person noun class singular plural
first person ndiire tuliire
second person oliire muliire
third person 1/2 aliire baliire
3/4 guliire eriire
5/6 liriire galiire
7/8 kiriire biriire
9/10 eriire ziriire
11/10 ruliire
12/14 kaliire buliire
13 — tuliire
14/6 buliire galiire
15/6 kuliire
16 haliire —
negative
ti- + subject concord + -liire
person noun class singular plural
first person tindiire tituliire
second person toliire timuliire
third person 1/2 taliire tibaliire
3/4 tiguliire teriire
5/6 tiririire tigaliire
7/8 tikiriire tibiriire
9/10 teriire tiziriire
11/10 tiruliire
12/14 tikaliire tibuliire
13 — tituliire
14/6 tibuliire tigaliire
15/6 tikuliire
16 tihaliire —
subject concord + -taliire
near perfective affirmative
subject concord + -akalya
person noun class singular plural
first person nakalya twakalya
second person wakalya mwakalya
third person 1/2 yakalya baakalya
3/4 gwakalya yakalya
5/6 lyakalya gaakalya
7/8 kyakalya byakalya
9/10 yakalya zaakalya
11/10 rwakalya
12/14 kaakalya bwakalya
13 — twakalya
14/6 bwakalya gaakalya
15/6 kwakalya
16 haakalya —
negative
ti- + subject concord + -kaliire
person noun class singular plural
first person tinkaliire titukaliire
second person tokaliire timukaliire
third person 1/2 takaliire tibakaliire
3/4 tigukaliire tekaliire
5/6 tirikaliire tigakaliire
7/8 tikikaliire tibikaliire
9/10 tekaliire tizikaliire
11/10 tirukaliire
12/14 tikakaliire tibukaliire
13 — titukaliire
14/6 tibukaliire tigakaliire
15/6 tikukaliire
16 tihakaliire —
subject concord + -takaliire
near past affirmative
subject concord + -liirege
person noun class singular plural
first person ndiirege tuliirege
second person oliirege muliirege
third person 1/2 aliirege baliirege
3/4 guliirege eriirege
5/6 liriirege galiirege
7/8 kiriirege biriirege
9/10 eriirege ziriirege
11/10 ruliirege
12/14 kaliirege buliirege
13 — tuliirege
14/6 buliirege galiirege
15/6 kuliirege
16 haliirege —
negative
ti- + subject concord + -liirege
person noun class singular plural
first person tindiirege tituliirege
second person toliirege timuliirege
third person 1/2 taliirege tibaliirege
3/4 tiguliirege teriirege
5/6 tiririirege tigaliirege
7/8 tikiriirege tibiriirege
9/10 teriirege tiziriirege
11/10 tiruliirege
12/14 tikaliirege tibuliirege
13 — tituliirege
14/6 tibuliirege tigaliirege
15/6 tikuliirege
16 tihaliirege —
subject concord + -taliirege
remote past affirmative
subject concord + -kalya
person noun class singular plural
first person nkalya tukalya
second person okalya mukalya
third person 1/2 akalya bakalya
3/4 gukalya ekalya
5/6 likalya gakalya
7/8 kikalya bikalya
9/10 ekalya zikalya
11/10 rukalya
12/14 kakalya bukalya
13 — tukalya
14/6 bukalya gakalya
15/6 kukalya
16 hakalya —
subject concord + -aliire
negative
subject concord + -talye
person noun class singular plural
first person ntalye tutalye
second person otalye mutalye
third person 1/2 atalye batalye
3/4 gutalye etalye
5/6 litalye gatalye
7/8 kitalye bitalye
9/10 etalye ziitalye
11/10 rutalye
12/14 katalye butalye
13 — tutalye
14/6 butalye gatalye
15/6 kutalye
16 hatalye —
subject concord + -taraliire
experiential perfective affirmative
subject concord + -raliire
person noun class singular plural
first person ndaliire turaliire
second person oraliire muraliire
third person 1/2 araliire baraliire
3/4 guraliire eraliire
5/6 liraliire garaliire
7/8 kiraliire biraliire
9/10 eraliire ziraliire
11/10 ruraliire
12/14 karaliire buraliire
13 — turaliire
14/6 buraliire garaliire
15/6 kuraliire
16 haraliire —
negative
ti- + subject concord + -kalyaga
person noun class singular plural
first person tinkalyaga titukalyaga
second person tokalyaga timukalyaga
third person 1/2 takalyaga tibakalyaga
3/4 tigukalyaga tekalyaga
5/6 tirikalyaga tigakalyaga
7/8 tikikalyaga tibikalyaga
9/10 tekalyaga tizikalyaga
11/10 tirukalyaga
12/14 tikakalyaga tibukalyaga
13 — titukalyaga
14/6 tibukalyaga tigakalyaga
15/6 tikukalyaga
16 tihakalyaga —
subject concord + -takalyaga
cessative perfective affirmative
subject concord + -aaliire
person noun class singular plural
first person naaliire twaliire
second person waaliire mwaliire
third person 1/2 yaaliire baaliire
3/4 gwaliire yaaliire
5/6 lyaliire gaaliire
7/8 kyaliire byaliire
9/10 yaaliire zaaliire
11/10 rwaliire
12/14 kaaliire bwaliire
13 — twaliire
14/6 bwaliire gaaliire
15/6 kwaliire
16 haaliire —
past habitual affirmative
subject concord + -alyaga
person noun class singular plural
first person nalyaga twalyaga
second person walyaga mwalyaga
third person 1/2 yalyaga baalyaga
3/4 gwalyaga yalyaga
5/6 lyalyaga gaalyaga
7/8 kyalyaga byalyaga
9/10 yalyaga zaalyaga
11/10 rwalyaga
12/14 kaalyaga bwalyaga
13 — twalyaga
14/6 bwalyaga gaalyaga
15/6 kwalyaga
16 haalyaga —
negative
ti- + subject concord + alyaga
person noun class singular plural
first person tinalyaga titwalyaga
second person tiwalyaga timwalyaga
third person 1/2 tiyalyaga tibaalyaga
3/4 tigwalyaga tiyalyaga
5/6 tiryalyaga tigaalyaga
7/8 tikyalyaga tibyalyaga
9/10 tiyalyaga tizaalyaga
11/10 tirwalyaga
12/14 tikaalyaga tibwalyaga
13 — titwalyaga
14/6 tibwalyaga tigaalyaga
15/6 tikwalyaga
16 tihaalyaga —
subject concord + -taalyaga
near future affirmative
subject concord + -raalya
person noun class singular plural
first person ndaalya turaalya
second person oraalya muraalya
third person 1/2 araalya baraalya
3/4 guraalya eraalya
5/6 liraalya garaalya
7/8 kiraalya biraalya
9/10 eraalya ziraalya
11/10 ruraalya
12/14 karaalya buraalya
13 — turaalya
14/6 buraalya garaalya
15/6 kuraalya
16 haraalya —
negative
ti- + subject concord + -aalye
person noun class singular plural
first person tinaalye titwalye
second person tiwaalye timwalye
third person 1/2 tiyaalye tibaalye
3/4 tigwalye tiyaalye
5/6 tiryalye tigaalye
7/8 tikyalye tibyalye
9/10 tiyaalye tizaalye
11/10 tirwalye
12/14 tikaalye tibwalye
13 — titwalye
14/6 tibwalye tigaalye
15/6 tikwalye
16 tihaalye —
subject concord + -taalye
remote future affirmative
subject concord + -lirya
person noun class singular plural
first person ndirya tulirya
second person olirya mulirya
third person 1/2 alirya balirya
3/4 gulirya erirya
5/6 lirirya galirya
7/8 kirirya birirya
9/10 erirya zirirya
11/10 rulirya
12/14 kalirya bulirya
13 — tulirya
14/6 bulirya galirya
15/6 kulirya
16 halirya —
negative
ti- + subject concord + -lirya
person noun class singular plural
first person tindirya titulirya
second person tolirya timulirya
third person 1/2 talirya tibalirya
3/4 tigulirya terirya
5/6 tiririrya tigalirya
7/8 tikirirya tibirirya
9/10 terirya tizirirya
11/10 tirulirya
12/14 tikalirya tibulirya
13 — titulirya
14/6 tibulirya tigalirya
15/6 tikulirya
16 tihalirya —
subject concord + -talirya
future habitual affirmative
subject concord + -raalyaga
person noun class singular plural
first person ndaalyaga turaalyaga
second person oraalyaga muraalyaga
third person 1/2 araalyaga baraalyaga
3/4 guraalyaga eraalyaga
5/6 liraalyaga garaalyaga
7/8 kiraalyaga biraalyaga
9/10 eraalyaga ziraalyaga
11/10 ruraalyaga
12/14 karaalyaga buraalyaga
13 — turaalyaga
14/6 buraalyaga garaalyaga
15/6 kuraalyaga
16 haraalyaga —
negative
ti- + subject concord + -aalyege
person noun class singular plural
first person tinaalyege titwalyege
second person tiwaalyege timwalyege
third person 1/2 tiyaalyege tibaalyege
3/4 tigwalyege tiyaalyege
5/6 tiryalyege tigaalyege
7/8 tikyalyege tibyalyege
9/10 tiyaalyege tizaalyege
11/10 tirwalyege
12/14 tikaalyege tibwalyege
13 — titwalyege
14/6 tibwalyege tigaalyege
15/6 tikwalyege
16 tihaalyege —
subject concord + -taalyege
subjunctive affirmative
subject concord + lye
person noun class singular plural
first person ndye tulye
second person olye mulye
third person 1/2 alye balye
3/4 gulye erye
5/6 lirye galye
7/8 kirye birye
9/10 erye zirye
11/10 rulye
12/14 kalye bulye
13 — tulye
14/6 bulye galye
15/6 kulye
16 halye —
negative
subject concord + -talya
person noun class singular plural
first person ntalya tutalya
second person otalya mutalya
third person 1/2 atalya batalya
3/4 gutalya etalya
5/6 litalya gatalya
7/8 kitalya bitalya
9/10 etalya zitalya
11/10 rutalya
12/14 katalya butalya
13 — tutalya
14/6 butalya gatalya
15/6 kutalya
16 hatalya —
—
subjunctive habitual affirmative
subject concord + lyege
person noun class singular plural
first person ndyege tulyege
second person olyege mulyege
third person 1/2 alyege balyege
3/4 gulyege eryege
5/6 liryege galyege
7/8 kiryege biryege
9/10 eryege ziryege
11/10 rulyege
12/14 kalyege bulyege
13 — tulyege
14/6 bulyege galyege
15/6 kulyege
16 halyege —
hypothetical affirmative
subject concord + -aakulya
person noun class singular plural
first person naakulya twakulya
second person waakulya mwakulya
third person 1/2 yaakulya baakulya
3/4 gwakulya yaakulya
5/6 lyakulya gaakulya
7/8 kyakulya byakulya
9/10 yaakulya zaakulya
11/10 rwakulya
12/14 kaakulya bwakulya
13 — twakulya
14/6 bwakulya gaakulya
15/6 kwakulya
16 haakulya —
negative
ti- + subject concord + -aakulya
person noun class singular plural
first person tinaakulya titwakulya
second person tiwaakulya timwakulya
third person 1/2 tiyaakulya tibaakulya
3/4 tigwakulya tiyaakulya
5/6 tiryakulya tigaakulya
7/8 tikyakulya tibyakulya
9/10 tiyaakulya tizaakulya
11/10 tirwakulya
12/14 tikaakulya tibwakulya
13 — titwakulya
14/6 tibwakulya tigaakulya
15/6 tikwakulya
16 tihaakulya —
subject concord + -taakulya
conditional affirmative
subject concord + -aakuliire
person noun class singular plural
first person naakuliire twakuliire
second person waakuliire mwakuliire
third person 1/2 yaakuliire baakuliire
3/4 gwakuliire yaakuliire
5/6 lyakuliire gaakuliire
7/8 kyakuliire byakuliire
9/10 yaakuliire zaakuliire
11/10 rwakuliire
12/14 kaakuliire bwakuliire
13 — twakuliire
14/6 bwakuliire gaakuliire
15/6 kwakuliire
16 haakuliire —
negative
ti- + subject concord + -aakuliire
person noun class singular plural
first person tinaakuliire titwakuliire
second person tiwaakuliire timwakuliire
third person 1/2 tiyaakuliire tibaakuliire
3/4 tigwakuliire tiyaakuliire
5/6 tiryakuliire tigaakuliire
7/8 tikyakuliire tibyakuliire
9/10 tiyaakuliire tizaakuliire
11/10 tirwakuliire
12/14 tikaakuliire tibwakuliire
13 — titwakuliire
14/6 tibwakuliire tigaakuliire
15/6 tikwakuliire
16 tihaakuliire —
subject concord + -taakuliire
object concords
person noun class singular plural
first person -ndya -tulya
second person -kulya -balya
third person 1/2 -mulya
3/4 -gulya -girya
5/6 -lirya -galya
7/8 -kirya -birya
9/10 -girya -zirya
11/10 -rulya
12/14 -kalya -bulya
13 — -tulya
14/6 -bulya -galya
15/6 -kulya
16 -halya —

1 The forms in this column are reduced relative forms; full relative forms require an augment before the subject concord.


Derived terms
  • Verbal derivations:
  • Nominal derivations:
    • omuli (“eater”)

Etymology 2

Inherited from Proto-Bantu *dɪ́á-.

Particle

lya (apocopic form ly')

  1. class 5 indefinite of -a

References

  • Kaji, Shigeki (2007), A Rutooro Vocabulary‎[3], Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA), →ISBN, page 245
  • Rubongoya, L. T. (2013), Katondogorozi y'Orunyoro-Rutooro n'Orungereza [Runyoro–Rutooro-English and English-Runyoro–Rutooro dictionary]‎[4], Kampala: Modrug Publishers, →ISBN, page 351

Tumbuka

Etymology

Inherited from Proto-Bantu *-dɪ́a. Cognate with Yao (Africa) -lya, Chichewa -dya, Shona -dya, Swahili -la, Chopi dia.

Verb

-lya (infinitive kulya)

  1. to eat

Derived terms

Yao (Africa)

Alternative forms

  • -lia (archaic or obsolete)

Etymology

Inherited from Proto-Bantu *-dɪ́a. Cognate with Tumbuka -lya, Chichewa -dya, Shona -dya, Swahili -la, Chopi -dia.

Verb

-lya (infinitive kulya, perfect -lile)

  1. to eat

Derived terms

References

  • Ciyawo - English Dictionary: Dikishonale ja Ŵakulijiganya
  • Alick Kadango Bwanali, Jean Chavula, Stella Kachiwanda, Arnold Mboga, Ahmmardouh Mjaya, Al Mtenje, Francis Botha Njaya, Mario Thodi (2009), Mgopolela Maloŵe jwa Ciyawo‎[5], The Centre for Advanced Studies of African Society (CASAS), page 96
  • Padre Pedro Dupeyron (1880), Pequeno Vademecum da Lingua Bantu na Provincia de Moçambique ou Breve Estudo da Lingua Chi-Yao ou Adjaua‎[6], Administração do Novo Mensageiro do Coraçao de Jesus, page 156