ikara

Kikuyu

FWOTD – 28 May 2020

Etymology 1

From Proto-Bantu *ìkádà.[1]

Hinde (1904) records makarra as an equivalent of English charcoal in “Jogowini dialect” of Kikuyu, listing also Kamba makaa and Swahili makaa ya miti as its equivalent.[2]

Pronunciation

As for Tonal Class, Benson (1964) classifies this term into Class 3 with a disyllabic stem, together with kĩhaato, mbembe, kiugo, and so on.

Noun

ikara class 5 (plural makara)

  1. (chiefly in plural) charcoal

Etymology 2

    From Proto-Bantu *-jìkada, extensive form of *-jìka.

    Verb

    ikara (infinitive gũikara)

    1. to sit[4][5]
    2. to stay, to remain[4][6]
    3. to dwell[4]
    Derived terms

    (Nouns)

    See also

    References

    1. ↑ 1.0 1.1 Clements, George N. and Kevin C. Ford (1979). "Kikuyu Tone Shift and Its Synchronic Consequences", p. 187. In Linguistic Inquiry, Vol. 10, No. 2, pp. 179–210.
    2. ^ Hinde, Hildegarde (1904). Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa, pp. 12–13. Cambridge: Cambridge University Press.
    3. ^ Yukawa, Yasutoshi (1981). "A Tentative Tonal Analysis of Kikuyu Nouns: A Study of Limuru Dialect." In Journal of Asian and African Studies, No. 22, 75–123.
    4. ↑ 4.0 4.1 4.2 Armstrong, Lilias E. (1940). The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu, p. 361. Rep. 1967. (Also in 2018 by Routledge).
    5. ^ Barlow, A. Ruffell (1960). Studies in Kikuyu Grammar and Idiom, pp. 45, 204.
    6. ^ Barlow, op. cit., p. 34.

    Rwanda-Rundi

    Etymology

    From Proto-Bantu *ìkádà.

    Noun

    ikára class 5 (plural amakára class 6)

    1. charcoal

    Tooro

    Etymology 1

    Inherited from Proto-Bantu *ìkádà.

    Pronunciation

    • IPA(key): /iːkâɾa/, (augmentless) /ikâɾa/
    • Rhymes: -âɾa
    • Hyphenation: i‧ka‧ra

    Noun

    ikara class 5 (plural amakara class 6, augmentless ikara, plural augmentless makara)

    1. piece of charcoal
      Synonym: eryanda

    Etymology 2

      Inherited from Proto-Bantu *-jìkada.

      Pronunciation

      • IPA(key): /ikâɾa/
      • Hyphenation: i‧ka‧ra

      Verb

      -ikara (infinitive okwikara)

      1. (intransitive) to stay, to remain
      2. (intransitive) to wait, to delay
      3. (transitive) to live at, to inhabit
      Conjugation
      Conjugation of -ikara
      infinitives
      affirmative okwikara
      negative okutaikara
      imperatives
      affirmative ikara
      negative (see second-person negative subjunctive forms)
      tense polarity basic forms relative forms1
      present habitual affirmative
      subject concord + -ikara
      person noun class singular plural
      first person nyikara twikara
      second person oikara mwikara
      third person 1/2 aikara baikara
      3/4 gwikara ikara
      5/6 liikara gaikara
      7/8 kiikara biikara
      9/10 ikara ziikara
      11/10 rwikara
      12/14 kaikara bwikara
      13 — twikara
      14/6 bwikara gaikara
      15/6 kwikara
      16 haikara —
      negative
      ti- + subject concord + -ikara
      person noun class singular plural
      first person tinyikara titwikara
      second person toikara timwikara
      third person 1/2 taikara tibaikara
      3/4 tigwikara tiikara
      5/6 tiriikara tigaikara
      7/8 tikiikara tibiikara
      9/10 tiikara tiziikara
      11/10 tirwikara
      12/14 tikaikara tibwikara
      13 — titwikara
      14/6 tibwikara tigaikara
      15/6 tikwikara
      16 tihaikara —
      subject concord + -taikara
      present continuous affirmative
      ni- + subject concord + -ikara
      person noun class singular plural
      first person ninyikara nitwikara
      second person noikara nimwikara
      third person 1/2 naikara nibaikara
      3/4 nigwikara niikara
      5/6 niriikara nigaikara
      7/8 nikiikara nibiikara
      9/10 niikara niziikara
      11/10 nirwikara
      12/14 nikaikara nibwikara
      13 — nitwikara
      14/6 nibwikara nigaikara
      15/6 nikwikara
      16 nihaikara —
      subject concord + -rukwikara
      negative
      ti- + subject concord + -rukwikara
      person noun class singular plural
      first person tindukwikara titurukwikara
      second person torukwikara timurukwikara
      third person 1/2 tarukwikara tibarukwikara
      3/4 tigurukwikara terukwikara
      5/6 tirirukwikara tigarukwikara
      7/8 tikirukwikara tibirukwikara
      9/10 terukwikara tizirukwikara
      11/10 tirurukwikara
      12/14 tikarukwikara tiburukwikara
      13 — titurukwikara
      14/6 tiburukwikara tigarukwikara
      15/6 tikurukwikara
      16 tiharukwikara —
      subject concord + -tarukwikara
      present continuative affirmative
      ni- + subject concord + -kyaikara
      person noun class singular plural
      first person ninkyaikara nitukyaikara
      second person nookyaikara nimukyaikara
      third person 1/2 naakyaikara nibakyaikara
      3/4 nigukyaikara neekyaikara
      5/6 nirikyaikara nigakyaikara
      7/8 nikikyaikara nibikyaikara
      9/10 neekyaikara nizikyaikara
      11/10 nirukyaikara
      12/14 nikakyaikara nibukyaikara
      13 — nitukyaikara
      14/6 nibukyaikara nigakyaikara
      15/6 nikukyaikara
      16 nihakyaikara —
      subject concord + -rukukyaikara
      negative
      ti- + subject concord + -kyaikara
      person noun class singular plural
      first person tinkyaikara titukyaikara
      second person tokyaikara timukyaikara
      third person 1/2 takyaikara tibakyaikara
      3/4 tigukyaikara tekyaikara
      5/6 tirikyaikara tigakyaikara
      7/8 tikikyaikara tibikyaikara
      9/10 tekyaikara tizikyaikara
      11/10 tirukyaikara
      12/14 tikakyaikara tibukyaikara
      13 — titukyaikara
      14/6 tibukyaikara tigakyaikara
      15/6 tikukyaikara
      16 tihakyaikara —
      subject concord + -takyaikara
      virtual present affirmative
      subject concord + -aikara
      person noun class singular plural
      first person naikara twaikara
      second person waikara mwaikara
      third person 1/2 yaikara baikara
      3/4 gwaikara yaikara
      5/6 lyaikara gaikara
      7/8 kyaikara byaikara
      9/10 yaikara zaikara
      11/10 rwaikara
      12/14 kaikara bwaikara
      13 — twaikara
      14/6 bwaikara gaikara
      15/6 kwaikara
      16 haikara —
      negative
      ti- + subject concord + aikara
      person noun class singular plural
      first person tinaikara titwaikara
      second person tiwaikara timwaikara
      third person 1/2 tiyaikara tibaikara
      3/4 tigwaikara tiyaikara
      5/6 tiryaikara tigaikara
      7/8 tikyaikara tibyaikara
      9/10 tiyaikara tizaikara
      11/10 tirwaikara
      12/14 tikaikara tibwaikara
      13 — titwaikara
      14/6 tibwaikara tigaikara
      15/6 tikwaikara
      16 tihaikara —
      subject concord + -taikara
      present perfect affirmative
      subject concord + -ikaire
      person noun class singular plural
      first person nyikaire twikaire
      second person oikaire mwikaire
      third person 1/2 aikaire baikaire
      3/4 gwikaire ikaire
      5/6 liikaire gaikaire
      7/8 kiikaire biikaire
      9/10 ikaire ziikaire
      11/10 rwikaire
      12/14 kaikaire bwikaire
      13 — twikaire
      14/6 bwikaire gaikaire
      15/6 kwikaire
      16 haikaire —
      negative
      ti- + subject concord + -ikaire
      person noun class singular plural
      first person tinyikaire titwikaire
      second person toikaire timwikaire
      third person 1/2 taikaire tibaikaire
      3/4 tigwikaire tiikaire
      5/6 tiriikaire tigaikaire
      7/8 tikiikaire tibiikaire
      9/10 tiikaire tiziikaire
      11/10 tirwikaire
      12/14 tikaikaire tibwikaire
      13 — titwikaire
      14/6 tibwikaire tigaikaire
      15/6 tikwikaire
      16 tihaikaire —
      subject concord + -taikaire
      near perfective affirmative
      subject concord + -akaikara
      person noun class singular plural
      first person nakaikara twakaikara
      second person wakaikara mwakaikara
      third person 1/2 yakaikara baakaikara
      3/4 gwakaikara yakaikara
      5/6 lyakaikara gaakaikara
      7/8 kyakaikara byakaikara
      9/10 yakaikara zaakaikara
      11/10 rwakaikara
      12/14 kaakaikara bwakaikara
      13 — twakaikara
      14/6 bwakaikara gaakaikara
      15/6 kwakaikara
      16 haakaikara —
      negative
      ti- + subject concord + -kaikaire
      person noun class singular plural
      first person tinkaikaire titukaikaire
      second person tokaikaire timukaikaire
      third person 1/2 takaikaire tibakaikaire
      3/4 tigukaikaire tekaikaire
      5/6 tirikaikaire tigakaikaire
      7/8 tikikaikaire tibikaikaire
      9/10 tekaikaire tizikaikaire
      11/10 tirukaikaire
      12/14 tikakaikaire tibukaikaire
      13 — titukaikaire
      14/6 tibukaikaire tigakaikaire
      15/6 tikukaikaire
      16 tihakaikaire —
      subject concord + -takaikaire
      near past affirmative
      subject concord + -ikairege
      person noun class singular plural
      first person nyikairege twikairege
      second person oikairege mwikairege
      third person 1/2 aikairege baikairege
      3/4 gwikairege ikairege
      5/6 liikairege gaikairege
      7/8 kiikairege biikairege
      9/10 ikairege ziikairege
      11/10 rwikairege
      12/14 kaikairege bwikairege
      13 — twikairege
      14/6 bwikairege gaikairege
      15/6 kwikairege
      16 haikairege —
      negative
      ti- + subject concord + -ikairege
      person noun class singular plural
      first person tinyikairege titwikairege
      second person toikairege timwikairege
      third person 1/2 taikairege tibaikairege
      3/4 tigwikairege tiikairege
      5/6 tiriikairege tigaikairege
      7/8 tikiikairege tibiikairege
      9/10 tiikairege tiziikairege
      11/10 tirwikairege
      12/14 tikaikairege tibwikairege
      13 — titwikairege
      14/6 tibwikairege tigaikairege
      15/6 tikwikairege
      16 tihaikairege —
      subject concord + -taikairege
      remote past affirmative
      subject concord + -kaikara
      person noun class singular plural
      first person nkaikara tukaikara
      second person okaikara mukaikara
      third person 1/2 akaikara bakaikara
      3/4 gukaikara ekaikara
      5/6 likaikara gakaikara
      7/8 kikaikara bikaikara
      9/10 ekaikara zikaikara
      11/10 rukaikara
      12/14 kakaikara bukaikara
      13 — tukaikara
      14/6 bukaikara gakaikara
      15/6 kukaikara
      16 hakaikara —
      subject concord + -aikaire
      negative
      subject concord + -taikale
      person noun class singular plural
      first person ntaikale tutaikale
      second person otaikale mutaikale
      third person 1/2 ataikale bataikale
      3/4 gutaikale etaikale
      5/6 litaikale gataikale
      7/8 kitaikale bitaikale
      9/10 etaikale ziitaikale
      11/10 rutaikale
      12/14 kataikale butaikale
      13 — tutaikale
      14/6 butaikale gataikale
      15/6 kutaikale
      16 hataikale —
      subject concord + -taraikaire
      experiential perfective affirmative
      subject concord + -raikaire
      person noun class singular plural
      first person ndaikaire turaikaire
      second person oraikaire muraikaire
      third person 1/2 araikaire baraikaire
      3/4 guraikaire eraikaire
      5/6 liraikaire garaikaire
      7/8 kiraikaire biraikaire
      9/10 eraikaire ziraikaire
      11/10 ruraikaire
      12/14 karaikaire buraikaire
      13 — turaikaire
      14/6 buraikaire garaikaire
      15/6 kuraikaire
      16 haraikaire —
      negative
      ti- + subject concord + -kaikaraga
      person noun class singular plural
      first person tinkaikaraga titukaikaraga
      second person tokaikaraga timukaikaraga
      third person 1/2 takaikaraga tibakaikaraga
      3/4 tigukaikaraga tekaikaraga
      5/6 tirikaikaraga tigakaikaraga
      7/8 tikikaikaraga tibikaikaraga
      9/10 tekaikaraga tizikaikaraga
      11/10 tirukaikaraga
      12/14 tikakaikaraga tibukaikaraga
      13 — titukaikaraga
      14/6 tibukaikaraga tigakaikaraga
      15/6 tikukaikaraga
      16 tihakaikaraga —
      subject concord + -takaikaraga
      cessative perfective affirmative
      subject concord + -aikaire
      person noun class singular plural
      first person naikaire twaikaire
      second person waikaire mwaikaire
      third person 1/2 yaikaire baikaire
      3/4 gwaikaire yaikaire
      5/6 lyaikaire gaikaire
      7/8 kyaikaire byaikaire
      9/10 yaikaire zaikaire
      11/10 rwaikaire
      12/14 kaikaire bwaikaire
      13 — twaikaire
      14/6 bwaikaire gaikaire
      15/6 kwaikaire
      16 haikaire —
      past habitual affirmative
      subject concord + -aikaraga
      person noun class singular plural
      first person naikaraga twaikaraga
      second person waikaraga mwaikaraga
      third person 1/2 yaikaraga baikaraga
      3/4 gwaikaraga yaikaraga
      5/6 lyaikaraga gaikaraga
      7/8 kyaikaraga byaikaraga
      9/10 yaikaraga zaikaraga
      11/10 rwaikaraga
      12/14 kaikaraga bwaikaraga
      13 — twaikaraga
      14/6 bwaikaraga gaikaraga
      15/6 kwaikaraga
      16 haikaraga —
      negative
      ti- + subject concord + aikaraga
      person noun class singular plural
      first person tinaikaraga titwaikaraga
      second person tiwaikaraga timwaikaraga
      third person 1/2 tiyaikaraga tibaikaraga
      3/4 tigwaikaraga tiyaikaraga
      5/6 tiryaikaraga tigaikaraga
      7/8 tikyaikaraga tibyaikaraga
      9/10 tiyaikaraga tizaikaraga
      11/10 tirwaikaraga
      12/14 tikaikaraga tibwaikaraga
      13 — titwaikaraga
      14/6 tibwaikaraga tigaikaraga
      15/6 tikwaikaraga
      16 tihaikaraga —
      subject concord + -taikaraga
      near future affirmative
      subject concord + -raikara
      person noun class singular plural
      first person ndaikara turaikara
      second person oraikara muraikara
      third person 1/2 araikara baraikara
      3/4 guraikara eraikara
      5/6 liraikara garaikara
      7/8 kiraikara biraikara
      9/10 eraikara ziraikara
      11/10 ruraikara
      12/14 karaikara buraikara
      13 — turaikara
      14/6 buraikara garaikara
      15/6 kuraikara
      16 haraikara —
      negative
      ti- + subject concord + -aikale
      person noun class singular plural
      first person tinaikale titwaikale
      second person tiwaikale timwaikale
      third person 1/2 tiyaikale tibaikale
      3/4 tigwaikale tiyaikale
      5/6 tiryaikale tigaikale
      7/8 tikyaikale tibyaikale
      9/10 tiyaikale tizaikale
      11/10 tirwaikale
      12/14 tikaikale tibwaikale
      13 — titwaikale
      14/6 tibwaikale tigaikale
      15/6 tikwaikale
      16 tihaikale —
      subject concord + -taikale
      remote future affirmative
      subject concord + -liikara
      person noun class singular plural
      first person ndiikara tuliikara
      second person oliikara muliikara
      third person 1/2 aliikara baliikara
      3/4 guliikara eriikara
      5/6 liriikara galiikara
      7/8 kiriikara biriikara
      9/10 eriikara ziriikara
      11/10 ruliikara
      12/14 kaliikara buliikara
      13 — tuliikara
      14/6 buliikara galiikara
      15/6 kuliikara
      16 haliikara —
      negative
      ti- + subject concord + -liikara
      person noun class singular plural
      first person tindiikara tituliikara
      second person toliikara timuliikara
      third person 1/2 taliikara tibaliikara
      3/4 tiguliikara teriikara
      5/6 tiririikara tigaliikara
      7/8 tikiriikara tibiriikara
      9/10 teriikara tiziriikara
      11/10 tiruliikara
      12/14 tikaliikara tibuliikara
      13 — tituliikara
      14/6 tibuliikara tigaliikara
      15/6 tikuliikara
      16 tihaliikara —
      subject concord + -taliikara
      future habitual affirmative
      subject concord + -raikaraga
      person noun class singular plural
      first person ndaikaraga turaikaraga
      second person oraikaraga muraikaraga
      third person 1/2 araikaraga baraikaraga
      3/4 guraikaraga eraikaraga
      5/6 liraikaraga garaikaraga
      7/8 kiraikaraga biraikaraga
      9/10 eraikaraga ziraikaraga
      11/10 ruraikaraga
      12/14 karaikaraga buraikaraga
      13 — turaikaraga
      14/6 buraikaraga garaikaraga
      15/6 kuraikaraga
      16 haraikaraga —
      negative
      ti- + subject concord + -aikalege
      person noun class singular plural
      first person tinaikalege titwaikalege
      second person tiwaikalege timwaikalege
      third person 1/2 tiyaikalege tibaikalege
      3/4 tigwaikalege tiyaikalege
      5/6 tiryaikalege tigaikalege
      7/8 tikyaikalege tibyaikalege
      9/10 tiyaikalege tizaikalege
      11/10 tirwaikalege
      12/14 tikaikalege tibwaikalege
      13 — titwaikalege
      14/6 tibwaikalege tigaikalege
      15/6 tikwaikalege
      16 tihaikalege —
      subject concord + -taikalege
      subjunctive affirmative
      subject concord + ikale
      person noun class singular plural
      first person nyikale twikale
      second person oikale mwikale
      third person 1/2 aikale baikale
      3/4 gwikale ikale
      5/6 liikale gaikale
      7/8 kiikale biikale
      9/10 ikale ziikale
      11/10 rwikale
      12/14 kaikale bwikale
      13 — twikale
      14/6 bwikale gaikale
      15/6 kwikale
      16 haikale —
      negative
      subject concord + -taikara
      person noun class singular plural
      first person ntaikara tutaikara
      second person otaikara mutaikara
      third person 1/2 ataikara bataikara
      3/4 gutaikara etaikara
      5/6 litaikara gataikara
      7/8 kitaikara bitaikara
      9/10 etaikara zitaikara
      11/10 rutaikara
      12/14 kataikara butaikara
      13 — tutaikara
      14/6 butaikara gataikara
      15/6 kutaikara
      16 hataikara —
      —
      subjunctive habitual affirmative
      subject concord + ikalege
      person noun class singular plural
      first person nyikalege twikalege
      second person oikalege mwikalege
      third person 1/2 aikalege baikalege
      3/4 gwikalege ikalege
      5/6 liikalege gaikalege
      7/8 kiikalege biikalege
      9/10 ikalege ziikalege
      11/10 rwikalege
      12/14 kaikalege bwikalege
      13 — twikalege
      14/6 bwikalege gaikalege
      15/6 kwikalege
      16 haikalege —
      hypothetical affirmative
      subject concord + -aakwikara
      person noun class singular plural
      first person naakwikara twakwikara
      second person waakwikara mwakwikara
      third person 1/2 yaakwikara baakwikara
      3/4 gwakwikara yaakwikara
      5/6 lyakwikara gaakwikara
      7/8 kyakwikara byakwikara
      9/10 yaakwikara zaakwikara
      11/10 rwakwikara
      12/14 kaakwikara bwakwikara
      13 — twakwikara
      14/6 bwakwikara gaakwikara
      15/6 kwakwikara
      16 haakwikara —
      negative
      ti- + subject concord + -aakwikara
      person noun class singular plural
      first person tinaakwikara titwakwikara
      second person tiwaakwikara timwakwikara
      third person 1/2 tiyaakwikara tibaakwikara
      3/4 tigwakwikara tiyaakwikara
      5/6 tiryakwikara tigaakwikara
      7/8 tikyakwikara tibyakwikara
      9/10 tiyaakwikara tizaakwikara
      11/10 tirwakwikara
      12/14 tikaakwikara tibwakwikara
      13 — titwakwikara
      14/6 tibwakwikara tigaakwikara
      15/6 tikwakwikara
      16 tihaakwikara —
      subject concord + -taakwikara
      conditional affirmative
      subject concord + -aakwikaire
      person noun class singular plural
      first person naakwikaire twakwikaire
      second person waakwikaire mwakwikaire
      third person 1/2 yaakwikaire baakwikaire
      3/4 gwakwikaire yaakwikaire
      5/6 lyakwikaire gaakwikaire
      7/8 kyakwikaire byakwikaire
      9/10 yaakwikaire zaakwikaire
      11/10 rwakwikaire
      12/14 kaakwikaire bwakwikaire
      13 — twakwikaire
      14/6 bwakwikaire gaakwikaire
      15/6 kwakwikaire
      16 haakwikaire —
      negative
      ti- + subject concord + -aakwikaire
      person noun class singular plural
      first person tinaakwikaire titwakwikaire
      second person tiwaakwikaire timwakwikaire
      third person 1/2 tiyaakwikaire tibaakwikaire
      3/4 tigwakwikaire tiyaakwikaire
      5/6 tiryakwikaire tigaakwikaire
      7/8 tikyakwikaire tibyakwikaire
      9/10 tiyaakwikaire tizaakwikaire
      11/10 tirwakwikaire
      12/14 tikaakwikaire tibwakwikaire
      13 — titwakwikaire
      14/6 tibwakwikaire tigaakwikaire
      15/6 tikwakwikaire
      16 tihaakwikaire —
      subject concord + -taakwikaire
      object concords
      person noun class singular plural
      first person -nyikara -twikara
      second person -kwikara -baikara
      third person 1/2 -mwikara
      3/4 -gwikara -giikara
      5/6 -liikara -gaikara
      7/8 -kiikara -biikara
      9/10 -giikara -ziikara
      11/10 -rwikara
      12/14 -kaikara -bwikara
      13 — -twikara
      14/6 -bwikara -gaikara
      15/6 -kwikara
      16 -haikara —

      1 The forms in this column are reduced relative forms; full relative forms require an augment before the subject concord.


      Derived terms
      • Verbal derivations:
        • Short causative: -ikaza
      • Nominal derivations:
        • enyikara (“state, condition”)
        • obwikaro (“address, residence”)
        • obwikazi (“address, residence”)
        • omwikazi (“inhabitant”)

      References

      • Kaji, Shigeki (2007), A Rutooro Vocabulary‎[1], Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA), →ISBN, pages 134, 228, 312
      • Rubongoya, L. T. (2013), Katondogorozi y'Orunyoro-Rutooro n'Orungereza [Runyoro–Rutooro-English and English-Runyoro–Rutooro dictionary]‎[2], Kampala: Modrug Publishers, →ISBN, page 136
      • Entry 3441 at Bantu Lexical Reconstructions 3

      Yoruba

      Ìkàrà

      Alternative forms

      Pronunciation

      • IPA(key): /ɪ̀.kà.ɾà/

      Noun

      ìkàrà

      1. (Ekiti, Ijesha) akara

      Derived terms

      • oníkàrà
      • ọlíkàrà