grozić

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *grozìti. First attested in the 14th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /ɡrɔʑit͡ɕʲ/
    • IPA(key): (15th CE) /ɡrɔʑit͡ɕʲ/

    Verb

    grozić impf

    1. (attested in Lesser Poland, Greater Poland, Masovia, Silesia) to threaten, to menace [with dative ‘whom’]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 102, 9, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Nenawyeki gnywaczse bødze any nawyeki grozicz sie bødze
        [Nie na wieki gniwać sie będzie ani na wieki grozić sie będzie.]
      • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎scan transliteration, transcription, numbers 102, 9, Greater Poland:
        Nye nawyeky gn yewacz szye będze a ny nawyeky grozycz szye będze
        [Nie na wieki gniewać sie będzie ani na wieki grozić sie będzie.]
      • 1856-1870 [1444], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎[1], volume II, number 3215:
        Thomek […] z Micolayem […] nye zabili sluzebnika ksądza Janowa […] ani tesz yeszdzili grozancz na dom tego istego ksądza […] ani go dobiwali
        [Tomek […] z Mikołajem […] nie zabili służebnika ksiądza Janowa […] ani też jeździli grożąc na dom tego istego ksiądza […] ani go dobiwali]
      • 1880-1894 [XV med.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎[2], volume I, Lviv, page 82:
        Nye przeklynal, gdyz męczon, nye grozy non cominabatur
        [Nie przeklinał, gdyż męczon, nie grozi non cominabatur]
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 27, 42:
        To gdisz bilo rebece powyedzano Ona poslawszy yzawolala Iacoba syna swego yrzekla gest knyemu Ach tocz Ezau twoy brat grozycz chceczyø zabycz
        [To gdyż było Rebece powiedziano, ona posławszy i zawołała Jakoba syna swego, i rzekła jest k niemu: „Ach toć Ezau twoj brat grozi-ć chcę cię zabić.]
      • 1930 [c. 1455], “Jos”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 23, 15:
        atakosz napelnil gest skvtkyem czosz gest slvbil asczøssnye wszistko gest wam przisslo Takyesz prziwyedze navasz wszistko zle gimzeto gest grozil wam doiød vasz nyeodnyesze ynyezatraci ssteyto zemye przedobrey iøszto gest oddal wam
        [A j akoż napełnił jest skutkiem, coż jest ślubił, a szczęśnie wszystko jest wam przyszło, takież przywiedzie na was wszystko złe, jimże to jest groził wam, dojąd was nie odniesie i nie zatraci z tej to ziemie przedobrej, jąż to jest oddał wam]
      • 1930 [c. 1455], “II Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 26, 19:
        Yroznyewal syø Ozias adzerzøcz kacydlnyczø w røce abi obyatowal kadzidlo grozøcz kaplanom a røcze ziauy syø trød na gego czele przed kaplani wdomv bozem nad oltarzem kadzidlnim
        [I rozniewał się Ozyjasz a dzierżąc kadz idlnicę w ręce, aby obiatował kadzidło, *grożąc kapłanom. A rącze zjawi się trąd na jego czele przed kapłany w domu bożem nad ołtarzem kadzidlnym.]
      • 1930 [c. 1455], “Neh”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 6, 9:
        Bo cy wszitci grozily nam mnymaiøcz bi nasze røce otpale tego dzala anyechaiøcz Przektorø prziczinø wyøcey posylyalem røki swey
        [Bo ci wszytcy grozili nam mnimając, by nasze ręceodpa[d]le tego działa a *niechając. Prze ktorą przyczynę więcej posilałem ręki swej.]
      • 1868 [1466], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[3], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 44:
        Quomodo ipsi Michaeli diffidantes al. othpowyądayącz sibi minas inflixerunt al. grozyli mv ipsum percuttere
        [Quomodo ipsi Michaeli diffidantes al. otpowiądając sibi minas inflixerunt al. grozili mu ipsum percuttere]
      • 1950 [1469], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 2931, Warsaw:
        Jakom ya lowczewi paną szandzyego gąsschi oth szyeczi […] nye wessgnąl szyla gwalthe[m] anym mv groszyl wyszywayanczi kv byczv
        [Jakom ja łowcewi pana sędziego gęsi od sieci […] nie wezgnał siłą gwałte[m] anim mu groził wyzywajęcy ku biciu]
      • 1950 [1470], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 3007, Warsaw:
        Jakom ya przyszchethwschy w dom kxandza pyssarzow gwalthem nye groszylem mv […] anym mowyl gemv szlych y nyevczczyvych szlow […] rzekącz: By thako sczeszlywye doyal do domv twego! abych ya byl thobye thako w mlodych leczech, szbawylbych czą gardla thwego!
        [Jakom ja przyszewszy w dom księdza pisarzow gwałtem nie groziłem mu […] anim mowił jemu złych i nieuczciwych słow […] rzekąc: By tako szcześliwie dojał do domu twego! Abych ja był tobie tako w młodych leciech, zbawiłbych cię gardła twego!]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 89:
        Bandze grozyl minabit
        [Będzie groził minabit]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 102:
        Grozilischmy a. gnalischmy minabamur
        [Groziliśmy a. gnaliśmy minabamur]
      • 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[4], [5], [6], volume XXV, page 182:
        Grozyl
        [Grozil]
      • 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[7], [8], [9], volume XLVII, Radom, page 350:
        Ney groszyl non cominabatur
        [Nie groził non cominabatur]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 30v:
        Comminari id est terrere erschrecken grozycz
        [Comminari id est terrere erschrecken grozić]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[10], page 505:
        Moy oczyecz dzyerszy nade mna dzysz svoy myecz ostry, abych tego nye vczynyl, grozy myą ym sczyącz
        [Moj ociec dzierży nade mną dziś swoj miecz ostry, abych tego nie uczynił, grozi mię im siac]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[11], page 587:
        Ym vyączey yemv bądzyemy grozycz, thym vyączey bądzye k sobye przyymovacz
        [Im więcej jemu będziemy grozić, tym więcej będzie k sobie przyjmować]
      • 1956 [XV med.], Jerzy Woronczak, editor, Teksty polskie w rękopisie nr 43 Biblioteki Kapitulnej we Wrocławiu z połowy XV wieku‎[12], Silesia, page 64r:
        Prima vox famulantis, secunda amonentis, tercia cominentis, grozy)
        [Prima vox famulantis, secunda amonentis, tercia cominentis, grozi]
    2. (attested in Greater Poland) to lie in wait, to ambush
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 80:
        Grozy insidiatur
        [Grozi insidiatur]
      • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎scan transliteration, transcription, numbers 9, 31-32, Greater Poland:
        Oczy yego na vbogyego patrzą grozy wezkryczyu yako lyew wyaskyny swoyey. Grozy aby vlapyl vbogego vlapycz vbogego kyedy gy przyczyąga
        [Oczy jego na ubogiego patrzą, grozi we skryciu jako lew w jaskini swojej. Grozi, aby ułapił ubogiego, ułapić ubogiego, kiedy ji przyciąga.]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 78r:
        Machinari id est machinas facere parare construere vel cogitare grozycz frustra mihi machinaris vlg. darmo my groszysch
        [Machinari id est machinas facere parare construere vel cogitare grozić frustra mihi machinaris vlg. darmo mi grosisz]

    Derived terms

    adjective
    nouns
    verbs
    • odgrozić pf, odgrażać impf
    • przegrozić pf, przegrażać impf
    • przygrozić pf
    • ugrozić pf
    • wygrozić pf
    • wzgrozić pf
    • zagrozić pf
    adverbs
    nouns

    Descendants

    • Polish: grozić
    • Silesian: grozić

    References

    Polish

    Etymology

      Inherited from Old Polish grozić.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈɡrɔ.ʑit͡ɕ/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɔʑit͡ɕ
      • Syllabification: gro‧zić

      Verb

      grozić impf

      1. (intransitive) to threaten (to tell someone that something bad will happen to them if they oppose something or do not change their behavior) [with dative ‘whom’; or with instrumental ‘with what’]
        Synonym: straszyć
        1. (intransitive, Middle Polish, Zagórze) synonym of wygrażać (“to threaten by shaking one's hand”)
        2. (reflexive with się, Middle Polish, Chełmno-Dobrzyń, Strzygi, Kuyavia, Kowal, Kłótno, Near Masovian, Czaplin, Wągrodno) to threaten (to tell someone that something bad will happen to them if they oppose something or do not change their behavior)
      2. (intransitive) to threaten; to menace (to become a real danger to someone or something) [with dative ‘whom/what’; or with instrumental ‘with what’; or with za (+ accusative) ‘for what’]
        Synonym: zagrażać
        1. (reflexive with się, Middle Polish) to threaten; to menace (to become a real danger to someone or something)
      3. (reflexive with się, obsolete) synonym of chwalić się (“to brag”) (to praise oneself for the ability to do something) [with na (+ accusative) ‘for what’]
      4. (reflexive with się, obsolete) synonym of gniewać się (“to angry”) [with na (+ accusative) ‘for what’]
      5. (reflexive with się, obsolete) to feel threatened (to become fearful of someone) [with w (+ accusative) ‘of whom’]
      6. (reflexive with się, Middle Polish) synonym of zamierzać / przedsiębrać

      Conjugation

      Conjugation of grozić impf (class VIa)
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive grozić
      present tense 1st grożę grozimy
      2nd grozisz grozicie
      3rd grozi grożą
      impersonal grozi się
      past tense 1st groziłem,
      -(e)m groził
      groziłam,
      -(e)m groziła
      groziłom1,
      -(e)m groziło
      groziliśmy,
      -(e)śmy grozili
      groziłyśmy,
      -(e)śmy groziły
      2nd groziłeś,
      -(e)ś groził
      groziłaś,
      -(e)ś groziła
      groziłoś1,
      -(e)ś groziło
      groziliście,
      -(e)ście grozili
      groziłyście,
      -(e)ście groziły
      3rd groził groziła groziło grozili groziły
      impersonal grożono
      future tense 1st będę groził, będę grozić będę groziła, będę grozić będę groziło1, będę grozić będziemy grozili, będziemy grozić będziemy groziły, będziemy grozić
      2nd będziesz groził, będziesz grozić będziesz groziła, będziesz grozić będziesz groziło1, będziesz grozić będziecie grozili, będziecie grozić będziecie groziły, będziecie grozić
      3rd będzie groził, będzie grozić będzie groziła, będzie grozić będzie groziło, będzie grozić będą grozili, będą grozić będą groziły, będą grozić
      impersonal będzie grozić się
      conditional 1st groziłbym,
      bym groził
      groziłabym,
      bym groziła
      groziłobym1,
      bym groziło
      grozilibyśmy,
      byśmy grozili
      groziłybyśmy,
      byśmy groziły
      2nd groziłbyś,
      byś groził
      groziłabyś,
      byś groziła
      groziłobyś1,
      byś groziło
      grozilibyście,
      byście grozili
      groziłybyście,
      byście groziły
      3rd groziłby,
      by groził
      groziłaby,
      by groziła
      groziłoby,
      by groziło
      groziliby,
      by grozili
      groziłyby,
      by groziły
      impersonal grożono by
      imperative 1st niech grożę gróźmy, groźmy2
      2nd gróź, groź2 gróźcie, groźcie2
      3rd niech grozi niech grożą
      less common forms
      pluperfect
      (dated, literary)
      1st groziłem był groziłam była groziłom było1 groziliśmy byli groziłyśmy były
      2nd groziłeś był groziłaś była groziłoś było1 groziliście byli groziłyście były
      3rd groził był groziła była groziło było grozili byli groziły były
      past conditional
      (dated, literary)
      1st byłbym groził byłabym groziła byłobym groziło1 bylibyśmy grozili byłybyśmy groziły
      2nd byłbyś groził byłabyś groziła byłobyś groziło1 bylibyście grozili byłybyście groziły
      3rd byłby groził byłaby groziła byłoby groziło byliby grozili byłyby groziły
      active adjectival participle grożący grożąca grożące grożący grożące
      contemporary adverbial participle grożąc
      verbal noun grożenie

      1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
      2Less common.

      Derived terms

      verbs
      • grozić palcem pf
      verbs
      • nagrozić pf, nagrażać impf
      • pogrozić pf
      • przygrozić pf, przygrażać impf
      • wygrozić pf, wygrażać impf
      • zagrozić pf, zagrażać impf
      • (obsolete) zgrozić pf, zgrażać impf
      adjectives
      nouns
      verb
      • groźnieć

      Further reading

      • Modern Standard Polish:
        • “grozić”, in Wielki słownik języka polskiego‎[13] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
        • “grozić”, in Polish dictionaries at PWN‎[14] (in Polish)
        • grozić in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
      • Middle Polish:
        • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “grozić”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
        • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “grozić się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
        • “GROZIĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 03.03.2016
      • Historic dictionaries:
      • Dialectal dictionaries:
        • Jan Karłowicz (1901), “grozić się”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 2: F do K, Kraków: Akademia Umiejętności, page 130
        • Józefa Kobylińska (2001), “grozić”, in Marian Kucała, editor, Słownik gwary gorczańskiej (zagórzańskiej)‎[15] (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, →ISBN, page 46