gdyby

Lower Sorbian

Etymology

Univerbation of gdyž (“if”) +‎ by (“would”).

Pronunciation

  • IPA(key): /ˈdɨ.bɨ/
  • Rhymes: -ɨbɨ
  • Syllabification: gdy‧by

Verb

gdyby (defective, invariable)

  1. if…would

Old Polish

Etymology

    From gdy + -by. First attested in 1418.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /ɡdibi/
    • IPA(key): (15th CE) /ɡdibi/

    Conjunction

    gdyby

    1. (attested in Greater Poland) introduces an unreal conditional; if
      • 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 31:
        Gdyby ktho kogo zabyl, ranyl, yako mayą na nye doszwyaczycz
        [Gdyby kto kogo zabił, ranił, jako mają na nie doświaczyć]
      • 1895 [1418], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici‎[2], volume VIIIa, page 144:
        A gdibi bil plascza ne wrzocil, tegdy tego rakoyemstwa przoszen
        [A gdyby był płaszcza nie wrocił, tegdy tego rękojemstwa prożen]
      • 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 37:
        Gdyby ktho mowyl o rayczach przed dzyedzycznym panem. Pythalysczye nasz o prawo thymy szlowy: Gdyby kthory czlowyek rzekl przed dzyedzycznym paanem o rayczach mowyącz, aby nye byly prawdzywy..., czo then za tho przepadl?
        [Gdyby kto mowił o rajcach przed dziedzicznym panem. Pytaliście nas o prawo tymi słowy: Gdyby ktory człowiek rzekł przed dziedzicznem pa[a]nem o rajcach mowiąc, aby nie byli prawdziwi..., co ten za to przepadł?]
      • 1858 [1498], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich‎[3], 2 edition, volume VI, page 273:
        Gdibi sią w sądzie zwada stala (de trubatione iuris)
        [Gdyby się w sądzie zwada stała (de trubatione iuris)]
    2. The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
      1. to, so that, in order to
        • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[4], page 549:
          Alye tego myly Cristus yavnye nye rzekl, gdyby yny slyschely, alye ysch tego nye baczyly, bo nye chczyal myly Krystus grzecha Iudaschova
          [Ale tego miły Krystus jawnie nie rzekł, gdyby ini słyszeli, ale iż tego nie baczyli, bo nie chciał miły Krystus [zjawiać] grzecha Judaszowa]

    Derived terms

    conjunctions
    • gdyby tylko
    • jako gdyby
    • niżli gdyby

    Descendants

    • Polish: gdyby
    • Silesian: gdyby

    References

    Polish

    Etymology

      Inherited from Old Polish gdyby. By surface analysis, gdy + -by.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈɡdɘ.bɘ/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɘbɘ
      • Syllabification: gdy‧by

      Conjunction

      gdyby

      1. introduces an unreal conditional; if
        Near-synonyms: jakby, jeśliby, jeżeliby, żeby
        Gdybym miał więcej pieniędzy, kupiłbym nowy samochód. ― If I had more money, I would buy a new car.
        Byłoby nam cieplej, gdybyś nie otworzył okna! ― We would be warmer if you hadn’t opened the window!
        Gdybym był wiedział, że się przewrócę, to bym usiadł. ― If I had known that I would fall over, I would have sat down.
      2. used to introduce a polite suggestion; what if
      3. (originally Northern Borderlands, Lithuania, now standard) expresses optative meaning; if only
        Near-synonym: żeby
      4. (Chełmno-Dobrzyń, Mały Komorsk, Central Greater Poland, Września, Southern Greater Poland, Rawicz, Pakosław, Masovian Borderland, Głowaczów, Brzóza, Northern Borderlands, Lithuania) synonym of niby
      5. (Masovian Borderland, Przytyk, Bukówno, Młodynie Górne) synonym of aniżeli
      6. (Central Greater Poland, Kościan) synonym of czy / czyby
      7. (obsolete) synonym of jakby

      Declension

      Combined forms of gdyby
      singular plural
      1st person gdybym gdybyśmy
      2nd person gdybyś gdybyście
      3rd person gdyby gdyby

      Derived terms

      conjunction
      particle
      verbs

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), gdyby is one of the most used words in Polish, appearing 25 times in scientific texts, 1 time in news, 27 times in essays, 67 times in fiction, and 103 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 223 times, making it the 248th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      1. ^ Ida Kurcz (1990), “gdyby”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 125

      Further reading

      • Modern Standard Polish:
        • “gdyby”, in Wielki słownik języka polskiego‎[5] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
        • “gdyby”, in Polish dictionaries at PWN‎[6] (in Polish)
        • Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “gdyby”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[7], 4. online edition, Warszawa
        • Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “gdyby”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[8], 4. online edition, Warszawa
        • gdyby in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
      • Middle Polish:
        • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “gdyby”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
        • “GDYBY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 14 January 2008
      • Historic dictionaries:
      • Dialectal dictionaries:
        • Jan Karłowicz (1901), “gdyby”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 2: F do K, Kraków: Akademia Umiejętności, page 65

      Silesian

      Etymology

        Inherited from Old Polish gdyby. By surface analysis, gdy + -by.

        Pronunciation

        • IPA(key): /ˈɡdɪ.bɪ/
        • Audio:(file)
        • Rhymes: -ɪbɪ
        • Syllabification: gdy‧by

        Conjunction

        gdyby

        1. introduces an unreal conditional; if

        Declension

        Combined forms of gdyby
        singular plural
        1st person gdybych gdybychmy
        2nd person gdybyś gdybyście
        3rd person gdyby gdyby

        Further reading