frumentarius
Latin
FWOTD – 3 May 2026
Etymology
Etymology tree
From frūmentum (“grain”) + -ārius.
Pronunciation
- (Classical Latin) IPA(key): [fruː.mɛnˈtaː.ri.ʊs]
- (modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): [fru.menˈtaː.ri.us]
Adjective
frūmentārius (feminine frūmentāria, neuter frūmentārium); first/second-declension adjective (relational)
- of, related to or concerned with grain, corn [first attested in Cato the Elder][1]
- 45 BCE, Cicero, Tusculanae disputationes 3.48:
- L. Piso ille Frugi semper contra legem frumentariam dixerat. Is lege lata consularis ad frumentum accipiundum venerat. Animum advertit Gracchus in contione Pisonem stantem; quaerit audiente p. R., qui sibi constet, cum ea lege frumentum petat, quam dissuaserit.
- (please add an English translation of this quotation)
- L. Piso ille Frugi semper contra legem frumentariam dixerat. Is lege lata consularis ad frumentum accipiundum venerat. Animum advertit Gracchus in contione Pisonem stantem; quaerit audiente p. R., qui sibi constet, cum ea lege frumentum petat, quam dissuaserit.
- 44 BCE, Cicero, De officiis 2.21:
- C. Gracchi frumentaria magna largitio: […]
- (please add an English translation of this quotation)
- C. Gracchi frumentaria magna largitio: […]
- 77 CE – 79 CE, Plinius Maior, Naturalis Historia 8.175:
- decretum fecere [Athenienses] ne frumentarii negotiatores ab incerniculis eum [mulum] arcerent.
- (please add an English translation of this quotation)
- decretum fecere [Athenienses] ne frumentarii negotiatores ab incerniculis eum [mulum] arcerent.
- of, related to or concerned with supplying, foraging, producing or storing corn or (loosely, chiefly military) other provisions, food supplies
- rēs frūmentāria ― the business of supplying with, or foraging for, corn; corn, food supplies (see pābulātiō)
- c. 48 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello civili 3.73.3:
- Habendam fortunae gratiam, […] quod finitimas frumentariasque provincias in potestatem redegissent;
- (please add an English translation of this quotation)
- Habendam fortunae gratiam, […] quod finitimas frumentariasque provincias in potestatem redegissent;
- c. 48 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello civili 3.96.4:
- comitatu equitum XXX ad mare pervenit navemque frumentariam conscendit
- (please add an English translation of this quotation)
- comitatu equitum XXX ad mare pervenit navemque frumentariam conscendit
Declension
First/second-declension adjective.
| singular | plural | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| masculine | feminine | neuter | masculine | feminine | neuter | ||
| nominative | frūmentārius | frūmentāria | frūmentārium | frūmentāriī | frūmentāriae | frūmentāria | |
| genitive | frūmentāriī | frūmentāriae | frūmentāriī | frūmentāriōrum | frūmentāriārum | frūmentāriōrum | |
| dative | frūmentāriō | frūmentāriae | frūmentāriō | frūmentāriīs | |||
| accusative | frūmentārium | frūmentāriam | frūmentārium | frūmentāriōs | frūmentāriās | frūmentāria | |
| ablative | frūmentāriō | frūmentāriā | frūmentāriō | frūmentāriīs | |||
| vocative | frūmentārie | frūmentāria | frūmentārium | frūmentāriī | frūmentāriae | frūmentāria | |
Descendants
- → Catalan: frumentari
- → English: frumentarious
- → French: frumentaire
- → Galician: frumentario
- → Italian: frumentario
- → Portuguese: frumentário
Noun
frūmentārius m (genitive frūmentāriī or frūmentārī); second declension
- (trading) a grain-dealer; a retailer of grain [first attested in Plautus][1]
- 44 BCE, Cicero, De officiis 3.57:
- Non igitur videtur nec frumentarius ille Rhodios nec hic aedium venditor celare emptores debuisse.
- (please add an English translation of this quotation)
- Non igitur videtur nec frumentarius ille Rhodios nec hic aedium venditor celare emptores debuisse.
- 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 4.12:
- fraudandoque parte diurni cibi seruitia, criminando inde et obiciendo irae populi frumentarios, acerba inquisitione aperiret magis quam leuaret inopiam
- (please add an English translation of this quotation)
- fraudandoque parte diurni cibi seruitia, criminando inde et obiciendo irae populi frumentarios, acerba inquisitione aperiret magis quam leuaret inopiam
- (military) a forager (soldier charged with finding food or supplies)
- Synonyms: frūmentātor, pābulātor
- Coordinate terms: aquātor, lignātor
- c. 52 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello Gallico 8.35.4:
- Caninius celeriter cum cohortibus armatis ex proximis castellis in frumentarios sub ipsam lucem impetum fecit.
- (please add an English translation of this quotation)
- Caninius celeriter cum cohortibus armatis ex proximis castellis in frumentarios sub ipsam lucem impetum fecit.
- (history, Roman empire) a member of the frūmentāriī (Roman intelligence agents, messengers and secret police)
- 358 CE – 360 CE, Aurelius Victor, De Caesaribus 39.44:
- Neque minore studio pacis officia vincta legibus aequissimis ac remoto pestilenti frumentariorum genere, quorum nunc agentes rerum simillimi sunt.
- (please add an English translation of this quotation)
- Neque minore studio pacis officia vincta legibus aequissimis ac remoto pestilenti frumentariorum genere, quorum nunc agentes rerum simillimi sunt.
- 4th century, Aelius Spartianus, Historia Augusta: Hadrianus 11:
- Et erat curiosus non solum domus suae sed etiam amicorum, ita ut per frumentarios occulta omnia exploraret, nec adverterent amici sciri ab imperatore suam vitam, priusquam ipse hoc imperator ostenderet.
- (please add an English translation of this quotation)
- Et erat curiosus non solum domus suae sed etiam amicorum, ita ut per frumentarios occulta omnia exploraret, nec adverterent amici sciri ab imperatore suam vitam, priusquam ipse hoc imperator ostenderet.
Declension
Second-declension noun.
1Found in older Latin (until the Augustan Age).
See also
References
- ↑ 1.0 1.1 De Vaan, Michiel (2008), “fruor”, in Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 7), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 244
Further reading
- “frūmentārĭus”, in Charlton T. Lewis and Charles Short (1879), A Latin Dictionary, Oxford: Clarendon Press
- “frūmentārius”, in Charlton T. Lewis (1891), An Elementary Latin Dictionary, New York: Harper & Brothers
- “frūmentārĭus”, in Gaffiot, Félix (1934), Dictionnaire illustré latin-français, Hachette.
- "frumentarius", in Charles du Fresne du Cange, Glossarium Mediæ et Infimæ Latinitatis (augmented edition with additions by D. P. Carpenterius, Adelungius and others, edited by Léopold Favre, 1883–1887)
Categories:
- Latin terms suffixed with -arius (adjective)
- Latin 5-syllable words
- Latin terms with IPA pronunciation
- Latin lemmas
- Latin adjectives
- Latin first and second declension adjectives
- Latin relational adjectives
- Latin terms with quotations
- la:Military
- Latin terms with collocations
- Latin nouns
- Latin second declension nouns
- Latin masculine nouns in the second declension
- Latin masculine nouns
- la:Trading
- la:History
- Latin terms suffixed with -arius (agent noun)
- la:Occupations