frumentarius

Latin

FWOTD – 3 May 2026

Etymology

    From frūmentum (“grain”) + -ārius.

    Pronunciation

    Adjective

    frūmentārius (feminine frūmentāria, neuter frūmentārium); first/second-declension adjective (relational)

    1. of, related to or concerned with grain, corn [first attested in Cato the Elder][1]
      • 70 BCE, Cicero, In Verrem 2.3.85:
        Quam tu totam insulam cuidam tuorum sodalium sicut aliquod munusculum condonaras, ab hac etiam haec frumentaria lucra tamquam a mediterraneis exigebantur?
        (please add an English translation of this quotation)
      • 45 BCE, Cicero, Tusculanae disputationes 3.48:
        L. Piso ille Frugi semper contra legem frumentariam dixerat. Is lege lata consularis ad frumentum accipiundum venerat. Animum advertit Gracchus in contione Pisonem stantem; quaerit audiente p. R., qui sibi constet, cum ea lege frumentum petat, quam dissuaserit.
        (please add an English translation of this quotation)
      • 44 BCE, Cicero, De officiis 2.21:
        C. Gracchi frumentaria magna largitio: […]
        (please add an English translation of this quotation)
      • 77 CE – 79 CE, Plinius Maior, Naturalis Historia 8.175:
        decretum fecere [Athenienses] ne frumentarii negotiatores ab incerniculis eum [mulum] arcerent.
        (please add an English translation of this quotation)
    2. of, related to or concerned with supplying, foraging, producing or storing corn or (loosely, chiefly military) other provisions, food supplies
      rēs frūmentāria ― the business of supplying with, or foraging for, corn; corn, food supplies (see pābulātiō)

    Declension

    First/second-declension adjective.

    Descendants

    • → Catalan: frumentari
    • → English: frumentarious
    • → French: frumentaire
    • → Galician: frumentario
    • → Italian: frumentario
    • → Portuguese: frumentário

    Noun

    frūmentārius m (genitive frūmentāriī or frūmentārī); second declension

    1. (trading) a grain-dealer; a retailer of grain [first attested in Plautus][1]
      • c. 191 BCE, Plautus, Pseudolus 1.2.56–57:
        Principio, Hedytium, tecum ago, quae amica es frumentariis,
        quibus cunctis montes maxumi [acervi] frumenti sunt domi:
        (please add an English translation of this quotation)
      • 44 BCE, Cicero, De officiis 3.57:
        Non igitur videtur nec frumentarius ille Rhodios nec hic aedium venditor celare emptores debuisse.
        (please add an English translation of this quotation)
      • 27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 4.12:
        fraudandoque parte diurni cibi seruitia, criminando inde et obiciendo irae populi frumentarios, acerba inquisitione aperiret magis quam leuaret inopiam
        (please add an English translation of this quotation)
    2. (military) a forager (soldier charged with finding food or supplies)
      Synonyms: frūmentātor, pābulātor
      Coordinate terms: aquātor, lignātor
    3. (history, Roman empire) a member of the frūmentāriī (Roman intelligence agents, messengers and secret police)
      • 358 CE – 360 CE, Aurelius Victor, De Caesaribus 39.44:
        Neque minore studio pacis officia vincta legibus aequissimis ac remoto pestilenti frumentariorum genere, quorum nunc agentes rerum simillimi sunt.
        (please add an English translation of this quotation)
      • 4th century, Aelius Spartianus, Historia Augusta: Hadrianus 11:
        Et erat curiosus non solum domus suae sed etiam amicorum, ita ut per frumentarios occulta omnia exploraret, nec adverterent amici sciri ab imperatore suam vitam, priusquam ipse hoc imperator ostenderet.
        (please add an English translation of this quotation)

    Declension

    Second-declension noun.

    1Found in older Latin (until the Augustan Age).

    See also

    References

    1. ↑ 1.0 1.1 De Vaan, Michiel (2008), “fruor”, in Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 7), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 244

    Further reading