dań

See also: Appendix:Variations of "dan"

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *dȃnь. First attested in the 15th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /daːɲ/
    • IPA(key): (15th CE) /dɒɲ/

    Noun

    dań f

    1. (attested in Masovia, Lesser Poland) tax, tribute
      Synonyms: czynsz, płat, poborek, podatek
      • 1920 [1425], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume II, number 1775, Zakroczym:
        Iako v mne Ian prziyøl ogroth na dan a vczeckl prawa my ne zaplacziw
        [Jako u mnie Jan przyjął ogrod na dań a uciekł prawa mi nie zapłaciw]
      • Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎transliteration, transcription, Krakow, page 3a:
        A tako vøcz gescy on to bil prikasal, abycz fszeliky clouek... do Bethlehem pprzysetl bil a szobø thø to dan przynosl bil, gaszczy gest ona rzimskemv czeszarzevy dacz byla mana
        [A tako więc jesci on to był przykazał, abyć wszeliki człowiek... do Betlehem przyszedł był a z sobą tę to dań przyniosł był, jażci jest ona rzymskiemu cesarzewi dać była miana]
    2. (attested in Masovia) tribute in honey
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 81:
        Barczy na pusczach albo w gymyenyv gynszego pana kmyecze trzymayącz albo prawem dzedzynnym mayącz a poth ginszim bydlącz, dany sz myodv mayą dacz (mellificia... tenentes... de tributis al. dany seu melle respondere teneantur), gysz gdyby w zaplaczenyv they tho dany byly szmvdny (si in solutione tardi exstiterint) albo placzycz by othmawyaly, tedy rzeczony pan moze ge o czynsz swoy sądzicz y cządzacz
        [Barci na puszczach albo w jimieniu jinszego pana kmiecie trzymając albo prawem dziedzinnym mając a pod jinszym bydląc, dań s miodu mają dać (mellificia... tenentes... de tributis al. dany seu melle respondere teneantur), jiż gdyby w zapłaceniu tej to dani byli zmudni (si in solutione tardi exstiterint) albo płacić by otmawiali, tedy rzeczony pan może je o czynsz swoj sędzić i ciądzać]
    3. (attested in Masovia) voluntary tribute
      • Middle of the 15th century, Kanon mszy św., Canon missae., volume X, Błonie, page 77:
        [Czyebe] proszymi..., blogoszlaw thy danye, thy dary (te... rogamus..., uti... benedicas haec dona, haec munera)
        [[Ciebie] prosimy..., błogosław ty dania, ty dary (te... rogamus..., uti... benedicas haec dona, haec munera)]
    4. The meaning of this term is uncertain.
      • 1930 [c. 1455], “Lev”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 23, 36:
        Bødzecze offyerowacz obyatø zapalnø panv, bocz iest szbor[u] a dani (et offeretis holocaustum domino: est enim coetus atque collectae)
        [Będziecie ofierować obiatę zapalną Panu, boć jest sbor[u] a dani (et offeretis holocaustum Domino: est enim coetus atque collectae)]
    5. (attested in Masovia) act of granting property
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 57:
        Oczczecz za zywotha swego dzewkam swogym moze gymyenye kvpyone alybo tesz sz krolewskey dany od[r]zirzane (bona empta seu etiam ex regia donatione obtenta)... poleczicz
        [Oćciec za żywota swego dziewam swojim może jimienie kupione alibo też z krolewskiej dani odzirżane (bona empta seu etiam ex regia donatione obtenta)... polecić]
    adjectives
    • darmy
    adverbs
    verbs

    Descendants

    • Polish: (dialectal) dań

    References

    Polish

    Pronunciation

     
    • IPA(key): /ˈdaɲ/
    • Audio:(file)
    • Rhymes: -aɲ
    • Syllabification: dań

    Etymology 1

      Inherited from Old Polish dań.

      Noun

      dań f

      1. (Chełmno-Dobrzyń) synonym of czynsz

      Etymology 2

        See the etymology of the corresponding lemma form.

        Noun

        dań n

        1. genitive plural of danie (“course”)

        Further reading

        • Antoni Krasnowolski (1879), “dań”, in Album uczącéj się młodzieży polskiéj poświęcone Józefowi Ignacemu Kraszewskiemu z powodu jubileuszu jego pięćdziesięcioletniéj działalności literackiéj (in Polish), Lviv: Czytelni Akademickiéj Lwowskiéj; "Gaz. Narod." J. Dobrzańskiego i K. Gromana, Słowniczek prowincjalizmów zebranych w ziemi chełmińskiej i świeckiej, page 300