czestnik

Old Polish

Alternative forms

Etymology

    From cześć + -nik. First attested in 1404.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /t͡ʃʲɛstniːk/
    • IPA(key): (15th CE) /t͡ʃʲɛstnik/

    Noun

    czestnik m animacy unattested

    1. (attested in Masovia, Sieradz-Łęczyca, Greater Poland, government) official, dignitary
      • 1908-1939 [1404], Władysław Semkowicz, editor, Miesięcznik Heraldyczny‎[1], volume VII, Szreńsk, page 45:
        Nulli... de numero dominorum nostrorum honoratorum vlg. czesthnykom... solvere tenebuntur
        [Nulli... de numero dominorum nostrorum honoratorum vlg. czestnikom... solvere tenebuntur]
      • 1878-1889 [1404], Archiwum Komisji Historycznej‎[2], volume XI, Masovia, page 378:
        Nulli... de numero do­ minorum honoratorum nostrorum vlg. czesthnykow... solvere tenebun­ tur
        [Nulli... de numero do­ minorum honoratorum nostrorum vlg. czestnikow... solvere tenebun­ tur]
      • 1861 [1427], Pismo poświęcone naukom, sztukom i przemysłowi‎[3], volume III, Biblioteka Warszawska, page 40:
        Gothowysmy szye oczisczycz thrzemy slachcziczi y dwyema kaplanoma..., y czestnikem na swyadecztwi, yszesmy tego... nie uczinili
        [Gotowiśmy się oczyścić trzemi szlachcicy i dwiema kapłanoma..., czestnikiem na świadectwi, iżeśmy tego... nie uczynili]
      • 1885-2024 [c. 1428], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎[4], volume I, Międzyrzec, Warsaw, page 488:
        Czesthnik castellanus
        [Czestnik castellanus]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 48:
        Acz slachczycz slachczyczowy..., a czestnyk czestnykowy layalby..., zaplaczi szesczdzesąth grzywyen
        [Acz szlachcic szlachicowi..., a czestnik czestnikowi lajałby..., zapłaci sześćdziesiąt grzywien]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 82:
        Vstawyamy, aby woyewoda y starosta sz gynszymy czesthnyky zemye oney... myely mytho vstawyacz
        [Wstawajamy, aby wojewoda i starosta z jinszymy czestniki ziemie onej... mieli myto ustawiać]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 88:
        Gdi ktho... gwalt uczinilbi..., cztirzi grziwni... dacz bandzye vynen, wiyawschi vyni xanząncze, sandzi albo ktorichkole gynshich czestnykow
        [Gdy kto... gwałt uczyniłby..., cztyrzy grzywny... dac będzie winien, wyjąwszy winy księżęcie, sądzi albo ktorychkole jinszych czestnikow]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 91:
        Gwaltownyk... vinąn... obikląn, tho yest pyąnczdzyesyant, xandzv i yego czestnykom... zaplaczicz ma bicz prziczysnyon
        [Gwałtownik... winien... obykłan, to jest pięcdziesiąt ksiądzu i jego czestnikom... zapłacić ma być przyczyźnion]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 94:
        Czestnyczi i slyachta wschitkyey zyemye mazowesskyey
        [Czestnicy i ślachta wszytkiej ziemie mazoweskiej]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 95:
        Xyansztwu s czestnyky... schescz grziwyen bandzye potąnpyon
        [Ksiąstwu z czestniki... sześć grzywien będzie potępion]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 98:
        Vyni rzeczone... skarbu albo dworu naschemu i gynschim czestnykom albo gich zupczam obikli placzoni bicz
        [Winy rzeczone... skarbu albo dworu naszemu i jinszym czestnikom albo jich żupcam obykły płacony być]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 98:
        Vstawyamy, ze czy ysczy naschi poddani... ode dnya skazanya w schesczy nyedzyelach pospolu syebye naslyaduyąnczich any przes... vrzandnyka..., any przes ktorego czestnykow naschich... gabany bicz mayąn
        [Ustawiamy, że ci iści naszy poddani... ode dnia skazania w sześci niedzielach pospołu siebie naśladujących ani przez... urzędnika..., ani przez ktorego czestnikow naszych... gabani być mają]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 102:
        Przi... panyech...: voyeyodzye..., castellanye... sandzyach..., potkomorzach... i przy gynich vyele czestnykoch... vstawyami..., ze... slyachczicz... sbytemu... pyancz kop groschi... zaplaczicz ma
        [Przy... paniech...: wojewodzie..., kasztelanie... sędziach..., podkomorzach... i przy jinych wiele czestnikoch... wstawiamy..., ze... szlachcic... zbytemu... pięć kop groszy... zapłacić ma]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 102:
        Vstawyami..., ze... slyachczicz... sbytemu... ot policzka pyancz kop groschi... zaplaczicz ma, a w pyanczyorey vynye pyanczdziessyanth naschemu y naschich namyastkow i tesz czestnykow... skarbu zaplaczicz bandzye potąnpyon
        [Wstawiamy..., ze... szlachcic... zbytemu... ot policzka pięć kop groszy... zapłacić ma, a w pięciorej winie pięćdziesiąt naszemu i naszych namiastkow i też czestnikow... skarbu zapłacić będzie potępion]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 102:
        Gwaltownyk... ot kaszdego po­liczka... czestnykom naschim po pyanczyorey vynye... zaplaczy
        [Gwałtownik... ot każdego policzka... czestnikom naszym po pięciorej winie... zapłaci]
      • 1874-1891 [XV med.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[5], [6], [7], volume XXV, page 157:
        Czestnik dignitarius
        [Czestnik dignitarius]
      • 1877-1881 [1458], Władysław Wisłocki, editor, Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, number 2280:
        Czestnikom y *slochcze tribunis et primi
        [Czestnikom o szlachcice tribunis et primi]
      • 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[8], [9], [10], volume XXII, Łęczyca, page 12:
        Czesnycowy honori, dignitati
        [Cześnikowi honori, dignitati]
      • 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią]‎[11], Mierzeniec, Płock, line 181:
        Szvythky ma kosza potraczy: wyevody y czesthnyky, wszythky szvyeczskye myloszthnyky, bancz kszaszatha albo grabye, wszythky ya pobyerza k sobye
        [Szwytki ma kosa potraci: w[o]jewody i czestniki, wszytki świecskie miłostniki, bądź książęta albo grabie, wszytki ja pobierzę k sobie]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 108:
        Czeschnyky vel slugy satrapas, id est principes
        [Cześniki vel sługi satrapas, id est principes]
      • 1880-1894 [XV ex.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎[12], volume I, page 148:
        Oretur deum... pro rege nostro polsckyego,... za czesnyky krolestva tego... et pro omnibus nobilibus slachta
        [Oretur deum... pro rege nostro polskiego,... za czesniki krolestwa tego... et pro omnibus nobilibus szlachta]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 24r:
        Castellanus czesznyk
        [Castellanus cześnik]

    References