czasza

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *čaša. First attested in 1287.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /t͡ʃʲaʃʲa/
    • IPA(key): (15th CE) /t͡ʃʲaʃʲa/

    Noun

    czasza f

    1. (attested in Greater Poland, Lesser Poland) chalice, cup
      • 1856-1870 [1437], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎[1], volume II, number 2721:
        Recepisti... duodecim coclearia, quinque cyphos al. czasye, tria wasa al. kupky
        [Recepisti... duodecim coclearia, quinque cyphos al. czasze, tria wasa al. kupki]
      • 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 37, 16:
        Vdzyelal... ssødy kv rozmagytey potrzebye stolowey, ocztowe czbany, banye, czyesszee y kadzydlnycze z zlota czystego, w ktorich offyerowany mayø bicz plinøczee rzeczy
        [Udziełał... ssędy ku rozmajitej potrzebie stołowej, octowe czbany, banie, czesze i kadzidlnice z złota czystego, w ktorych ofierowany mają być płynące rzeczy]
      • 1930 [c. 1455], “Num”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 4, 7:
        A stol takesz obietny owinø modrim plasczem a wlozyø s nim kadzidlniczø, tarlkø a *czasøø* (ponent... thuribula et mortariola, cyathos et crateras)
        [A stoł takież obietny owiną modrym płaszczem a włożą s nim kadzidlnicę, tarłkę a *czaszę* (ponent... thuribula et mortariola, cyathos et crateras)]
      • 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 69:
        Ku they tho gyeradzye... szlusza czynyone szlotho y szrebro, czo szlusza ku panyeszkyey kraszye, y srebrne czasze, zlowye roszthuchany
        [Ku tej to gieradzie... służą czynione złoto i srebro, czso służą ku panieskiej krasie, i srebrne czasze słowie rostuchany]
      • [c. 1455-1460], Rękopiśmienne ekscerpty, page 55:
        Czasche vasa
        [Czasze vasa]
      • 1868 [1483], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[3], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 529:
        Duos ciphos al. czasche argenteas
        [Duos ciphos al. czasze argenteas]
      • 1927-1930 [1491], Wilhelm Rolny, editor, Najstarsze akta konsystorza lwowskiego. Acta officii consistorialis Leopoliensis antiquissima‎[4], volume II, number 467, Lviv:
        Cantarus stanneus unius mensure al. czaszna
        [Cantarus stanneus unius mensure al. czasza]
      • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎scan transliteration, transcription, numbers 74, 7, Greater Poland:
        Bo czasza w ręcze bozey wyna czystego pelna zmyeszy
        [Bo czasza w ręce bożej wina czystego pełna zmieszy]
      • XV p. post., Wokabularz petersburski I, Cesarskiej Biblioteki Publicznej w Petersburgu, sygn. Lat.Q.ch.XVI.33, page 8:
        Picarius cassą
        [Picarius czasza]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 96v:
        Patera eyn schale; Versus: est cyphus pathera Nicolai villa pathera; patera cząschą
        [Patera eyn schale; Versus: est cyphus pathera Nicolai villa pathera; patera czasza]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[5], page 305:
        Nusz, vy Zydovye a mądrczy zydowsczy, to czo yest wzvyrchu czasze albo myszy, to czczyczye
        [Nuż wy, Żydowie a mędrcy żydowszczy, to, co jest wzwirchu czasze albo misy, to ćcicie]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[6], page 314:
        A też ktokoli jednemu namniejszemu s tych da telko czaszę wody żywej w imię zwolenika mego, zawiernie wam po- wiedam, nie straci zapłaty swojej
        [A też ktokoli jednemu namniejszemu s tych da telko czaszę wody żywej w imię zwolenika mego, zawiernie wam po- wiedam, nie straci zapłaty swojej]
    2. (attested in Greater Poland, hapax legomenon) tribute of honey
      • 1877-1999 [1287], Franciszek Piekosiński, Antoni Gąsiorowski, Henryk Kowalewicz, Ryszard Walczak, Tomasz Jasiński, Izabela Skierska, editors, Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski. Codex diplomaticus Maioris Poloniae [Diplomatic Code of Greater Poland], volume I, Greater Poland, page 544:
        A solucione mellis quod dicitur *csafa* vulgariter, latine vero cifus (Matr III Suppl nr 8: czassa vulgariter, latine *cisus)
        [A solucione mellis quod dicitur *czasza* vulgariter, latine vero cifus (Matr III Suppl nr 8: czasza vulgariter, latine *cisus)]

    Derived terms

    nouns

    Descendants

    • Polish: czasza

    References

    Polish

    Etymology

      Inherited from Old Polish czasza.

      Pronunciation

      • IPA(key): /ˈt͡ʂa.ʂa/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -aʂa
      • Syllabification: cza‧sza

      Noun

      czasza f

      1. bowl
      2. mazer
      3. the parabolic reflector of a satellite dish

      Declension

      Declension of czasza
      singular plural
      nominative czasza czasze
      genitive czaszy czasz
      dative czaszy czaszom
      accusative czaszę czasze
      instrumental czaszą czaszami
      locative czaszy czaszach
      vocative czaszo czasze

      Derived terms

      Further reading

      • “czasza”, in Wielki słownik języka polskiego‎[7] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
      • “czasza”, in Polish dictionaries at PWN‎[8] (in Polish)