cytwar

Old Polish

Etymology

    Borrowed from Middle High German zitwar, from Old High German zituwar / zitawar / zitewar, from Medieval Latin zedoārium. First attested in 1440.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /t͡sʲitfaːr/
    • IPA(key): (15th CE) /t͡sʲitfɒr/

    Noun

    cytwar m animacy unattested

    1. (attested in Lesser Poland, Greater Poland) zedoary (Curcuma zedoaria or the spice of this plant or the rhizome of turmeric, a plant formerly known as citronella, used in medicine, or medicine prepared from it)
      • 1440, rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza z rękopisu znajdującego się w zbiorach Biblioteki Klasztornej oo. Paulinów na Jasnej Górze pod sygn. II 25 z r. 1444, page 273v:
        Zeduara uel id est zeduar wersus zeduar ante datum morbum fugiat inveteratum postquam datum mollit ventrem fastidia tollit vlg. czytwar
        [Zeduara uel id est zeduar wersus zeduar ante datum morbum fugiat inveteratum postquam datum mollit ventrem fastidia tollit vlg. cytwar]
      • 1442, Wokabularz Raczyńskich, Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu, sygn. 1360/I, page 200v:
        Zeduara Zeduar idem vlg. czytwar Wersus zedvara ante datum morbum fugat inveteratum postquam datum mollet ventrem fastidia tollit inde zeduarium idem
        [Zeduara Zeduar idem vlg. cytwar Wersus zedvara ante datum morbum fugat inveteratum postquam datum mollet ventrem fastidia tollit inde zeduarium idem]
      • 1448, Wokabularz jagielloński, Biblioteki Jagiellońskiej, sygn. BJ Rkp. 2454, page 349v:
        Zedvar uel zeduara *czitber
        [Zedvar uel zeduara *Cytwar]
      • 1900 [1460], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[1], number 3419:
        C[w]ythwar canotum
        [Cytwar canotum]
      • 1900 [1464], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[2], number 4778:
        Czythvar ceduara
        [Cytwar ceduara]
      • 1900 [c. 1465], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[3], number 4203:
        Czytwar cariotum
        [Cytwar cariotum]
      • 1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[4], number 865:
        Czythwar cedoaria, zedoar
        [Cytwar cedoaria, zedoar]
      • 1900 [1475], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[5], number 3154:
        Cythuar cythuar
        [Cytwar cythuar]
      • 1900 [1481], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[6], number 5006:
        Citwar zedwarium
        [Cytwar zedwarium]
      • 1900 [1493], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[7], number 2390:
        Citwar zeduaria
        [Cytwar zeduaria]
      • 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[8], [9], [10], volume LIII, Krakow, page 70:
        Czythfar zudarium
        [Cytwar zudarium]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 22v:
        Canotum czythvar
        [Canotum cytwar]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 132v:
        Succarium czythvar
        [Succarium cytwar]
      • 1900 [c. 1500], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[11], number 5416:
        Czythwar canotum
        [Cytwar canotum]

    Derived terms

    nouns
    • płony cytwar

    Descendants

    • Polish: cytwar, cyntwar (Lublin)
      • → Russian: цитва́рь (citvárʹ), цытва́рь (cytvárʹ), цетва́рь (cetvárʹ)
      • → Ukrainian: цитва́рь (cytvárʹ), цетва́рь (cetvárʹ)

    References

    Polish

    Alternative forms

    Etymology

      Inherited from Old Polish cytwar.

      Pronunciation

      • IPA(key): /ˈt͡sɘ.tfar/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɘtfar
      • Syllabification: cy‧twar

      Noun

      cytwar m inan

      1. zedoary (Curcuma zedoaria)
      2. santonica, wormseed (Seriphidium cinum, syn. Artemisia cina)
        Synonym: rupnik

      Declension

      Declension of cytwar
      singular plural
      nominative cytwar cytwary
      genitive cytwaru cytwarów
      dative cytwarowi cytwarom
      accusative cytwar cytwary
      instrumental cytwarem cytwarami
      locative cytwarze cytwarach
      vocative cytwarze cytwary

      Descendants

      • → Russian: цитва́рь (citvárʹ), цытва́рь (cytvárʹ), цетва́рь (cetvárʹ)
      • → Ukrainian: цитва́рь (cytvárʹ), цетва́рь (cetvárʹ)

      Further reading

      • “cytwar”, in Polish dictionaries at PWN‎[12] (in Polish)