ciemię

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *tě̀mę. First attested in the 15th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /t͡ɕʲɛmʲæ̃/
    • IPA(key): (15th CE) /t͡ɕʲɛmʲæ̃/

    Noun

    ciemię n

    1. (attested in Lesser Poland, Greater Poland) crown (top of the head)
      • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 28, 35:
        Vsdrowyon nye bødzesz mocz bycz od pyøty w nodze az do czemyenya
        [Uzdrowion nie będziesz moc być od pięty w nodze aż do ciemienia]
      • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 33, 16:
        Pozegnanye gego... przydze na glowø Iozephowø a na czemyenyv *poswyaczonem myedzi braczø gego
        [Pożegnanie jego..., przydzie na głowę Jozefowę a na ciemieniu poświęconem miedzy bracią jego]
      • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 33, 20:
        Pochficil gest ramyø y czemyø
        [Pochwycił jest ramię i ciemię]
      • 1907 [c. 1470], Jakub Parkoszowic, edited by Jan Łoś, Traktat o ortografii polskiej‎[1], Żurawica, Świętokrzyskie Voivodeship, Krakow, page 406:
        C ... tripliciter in Polonorum ideomate asperatur: grosse, grossius et molliciter... Exemplum primi...: czas, czapka... Exemplum secundi: czalo, caask, cemø
        [C ... tripliciter in Polonorum ideomate asperatur: grosse, grossius et molliciter... Exemplum primi...: czas, czapka... Exemplum secundi: ciało , ciask, ciemię]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 138v:
        Tiringa czyemyą
        [Tiringa ciemię]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 144v:
        Vertex eyn scheyttel et capitur pro summitate cuiuslibet rei czyemya
        [Vertex eyn scheyttel et capitur pro summitate cuiuslibet rei ciemię]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[2], page 731:
        Drugy[m] potem przybyezącz vderzyl y v czyemya y rzekl: O Iesuszye, snadz czy myrzka w [o]czv, ba pokrzep szye ym, dobry druze!
        [Drugi[m] potem przybieżąc uderzył ji w ciemię i rzekł: O Jesusie, snadź ci mirzka w [o]czu, ba, pokrzep sie im, dobry druże!]
      • 1876-1929 [c. 1455], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎[3], volume XIV, Miechów, Kruchowo, page 491:
        Czema
        [Ciemię]
    2. (hapax legomenon) temple (slightly flatter region, on either side of the head behind the eye and forehead)
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 66:
        Cziemyonam temporibus
        [Ciemionam temporibus]

    Descendants

    • Polish: ciemię
    • Silesian: ciymiã

    References

    Polish

    Alternative forms

    Etymology

      Inherited from Old Polish ciemię.

      Pronunciation

      • IPA(key): (normal speech) /ˈt͡ɕɛ.mjɛ/, (careful speech) /ˈt͡ɕɛ.mjɛw̃/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɛmjɛw̃
      • Syllabification: cie‧mię

      Noun

      ciemię n (diminutive ciemionko or ciemiączko)

      1. (anatomy) sinciput
      2. (anatomy) fontanelle

      Declension

      Declension of ciemię
      singular plural
      nominative ciemię ciemiona
      genitive ciemienia ciemion
      dative ciemieniu ciemionom
      accusative ciemię ciemiona
      instrumental ciemieniem ciemionami
      locative ciemieniu ciemionach
      vocative ciemię ciemiona

      Derived terms

      Further reading

      • “ciemię”, in Wielki słownik języka polskiego‎[4] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
      • “ciemię”, in Polish dictionaries at PWN‎[5] (in Polish)