chmiel

See also: Chmiel

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *xъmèľь. First attested in 1399.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /xmʲiélʲ/
    • IPA(key): (15th CE) /xmʲiélʲ/

    Noun

    chmiel m inan (related adjective chmielny)

    1. (attested in Sieradz-Łęczyca, Greater Poland, Masovia, Lesser Poland) hop (plant of species Humulus lupulus)
      • 1897 [1399], Teki Adolfa Pawińskiego‎[1], volume IV, number 2090, Łęczyca Land:
        Ne darł chmelu Pelcze
        [Nie darł chmielu Pełce]
      • 1902 [1401], “Wybór zapisek sądowych grodzkich i ziemskich wielkopolskich z XV wieku”, in Franciszek Piekosiński, editor, Studia, rozprawy i materiały z dziedziny historii polskiej i prawa polskiego‎[2], volume 6, Poznań, Pyzdry, Kościan, Gniezno, page 52:
        Ian zalowal na Sandziuoia o chmel
        [Jan żałował na Sądziwoja o chmiel]
      • 1920 [1411], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 1672, Płońsk:
        Yakom ya ne poczosal chmelu Wszeborowa
        [Jakom ja nie poczosał chmielu Wszeborowa]
      • 1861 [1423], Józef Przyborowski, editor, Vetustissimam adiectivorum linguae Polonae declinationem monumentis ineditis illustravit, Greater Poland, page 16:
        Jaco czsso moy ludze wczandzaly wlodarza to wcządzaly w mem lesse pra­wem, a on rwe chmel
        [Jako czso moj ludzie uciądzali włodarza ot uciądzali w mem lesie prawem, a on rwie chmiel]
      • 1920 [1425], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume II, number 1253, Zakroczym:
        O kthori ch[y]mel Andrzey na Marczina zalowal, o tho szø s nim uprauil, esze ne mal nan zalowacz
        [O ktory chmiel Andrzeja na Marcina żałował, o to są z nim uprawił, eże nie mal nań żałować]
      • 1900 [1437], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[3], number 2634:
        Chmyel herba volubilis maior, humulus, lupulus
        [Chmiel herba volubilis maior, humulus, lupulus]
      • 1900 [1437], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[4], number 2835:
        Chmel yolubilis, herba volubilis
        [Chmiel yolubilis, herba volubilis]
      • 1950 [1437], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 492, Warsaw:
        Jakom ya Stanislawowi chmyelya nye widarl w gego lyessze
        [Jakom ja Stanisławowi chmielanie wydarł w jego lesie]
      • 1921 [1455], Kazimierz Tymieniecki, editor, Procesy twórcze formowania się społeczeństwa polskiego w wiekach średnich‎[5], page 256:
        Corum chmyelyu
        [Corum chmielu]
      • 1921 [1455], Kazimierz Tymieniecki, editor, Procesy twórcze formowania się społeczeństwa polskiego w wiekach średnich‎[6], page 293:
        Medium coreum chmyelyu
        [Medium coreum chmielu]
      • 1950 [1463], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1162, Warsaw:
        Nye hycrathl hossmynacze corczy chmyely
        [Nie hukradł hosminace corcy chmieli]
      • 1907 [c. 1470], Jakub Parkoszowic, edited by Jan Łoś, Traktat o ortografii polskiej‎[7], Żurawica, Świętokrzyskie Voivodeship, Krakow, page 40:
        De ch... asperato nulla est difficultas ut: chleb, chmeel
        [De ch... asperato nulla est difficultas ut: chleb, chmiel]
      • 1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[8], number 914:
        Ch[y]myel humulus
        [Chmiel humulus]
      • 1950 [1494], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1764a, Warsaw:
        Jakom ya chmyelv yego nye sdarl s chleva yego gwalthem
        [Jakom ja chmielu jego nie zdarł z chlewa jego gwałtem]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 61v:
        Humulus est quedam herba hopffe chmyel
        [Humulus est quedam herba hopffe chmiel]
      1. (hapax legomenon) hop (flowers of the hop plant)
        • 1900 [1437], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[9], number 2804:
          Chmel sparagus, summitates tenere lupuli
          [Chmiel sparagus, summitates tenere lupuli]

    Derived terms

    nouns
    • chmielik
    • chmielina
    • chmielnica
    • chmielnik
    • polny chmiel

    Descendants

    • Polish: chmiel, hmiel (Middle Polish), kmiel (Lasovia)
    • Silesian: chmiyl

    References

    Polish

    Alternative forms

    Etymology

      Inherited from Old Polish chmiel.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈxmjɛl/
      • Audio 1:(file)
      • Audio 2:(file)
      • Rhymes: -ɛl
      • Syllabification: chmiel
      • Homophone: Chmiel

      Noun

      chmiel m inan (related adjective chmielowy)

      1. hop (plant of species Humulus lupulus)
      2. hop (flowers of the hop plant)
      3. (obsolete) synonym of nieporządek
        Synonyms: see Thesaurus:nieporządek
      4. (obsolete) hop tribute (tribute of hops, given to a court by its subjects)
        Hypernym: danina
      5. (obsolete) synonym of trunek
        1. (obsolete) synonym of piwo
      6. (Middle Polish) synonym of upicie się

      Declension

      Declension of chmiel
      singular plural
      nominative chmiel chmiele
      genitive chmielu chmieli
      dative chmielowi chmielom
      accusative chmiel chmiele
      instrumental chmielem chmielami
      locative chmielu chmielach
      vocative chmielu chmiele

      Derived terms

      nouns
      • chmiel aromatyczny
      • chmiel goryczkowy

      Noun

      chmiel m animal

      1. (ethnography) veil song (folk wedding song, sung during the ceremony of pinning the bride's veil)
      2. (ethnography) veil dance (dance in accompaniment these songs in which the bride dances with all the guests)

      Declension

      Declension of chmiel
      singular plural
      nominative chmiel chmiele
      genitive chmiela chmieli
      dative chmielowi chmielom
      accusative chmiela chmiele
      instrumental chmielem chmielami
      locative chmielu chmielach
      vocative chmielu chmiele

      Derived terms

      verbs
      • chmielić impf

      Further reading