chlew

See also: chléw and chlěw

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *xlě̃vъ. First attested in the 15th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /xlʲɛːf/
    • IPA(key): (15th CE) /xlʲef/

    Noun

    chlew m inan

    1. (attested in Masovia, Pomerania, Lesser Poland, Greater Poland) sty; stable (room for domestic animals)
      • 1920 [1406], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 739, Płońsk:
        O chtori chlew na mø zalowal Falislaw, tenem ia odial s gego wolø
        [O ktory chlew na mię żałował Falisław, tenem ja odjął s jego wolą]
      • 1879 [1421], Jan Tadeusz Lubomirski, editor, Księga ziemi czerskiej 1404-1425. Liber terrae Cernensis‎[1], Masovia, page 256:
        Johannes in sua area, in qua sedebat, debet remanere... omnes sepes una cum stabulis al. chlewi
        [Johannes in sua area, in qua sedebat, debet remanere... omnes sepes una cum stabulis al. chlewy]
      • 1921 [1425], Kazimierz Tymieniecki, editor, Procesy twórcze formowania się społeczeństwa polskiego w wiekach średnich‎[2], page 241:
        Jakom ya nye pobral chlewow... na Pothrowe szedlisku
        [Jakom ja nie pobrał chlewow... na Piotrowie siedlisku]
      • 1950 [1444], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 578, Warsaw:
        Jaco ya to wem, o ktory chlew Anna na Marczina za­lowala, ten ona szama pozgla
        [Jako ja to wiem, o ktory chlew Anna na Marcina żałowała, ten ona sama pożgła]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 113:
        Chlevow caularum
        [Chlewow caularum]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 115:
        Chlevy caule
        [Chlewy caule]
      • 1950 [1471], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 3038, Warsaw:
        Jako[m] my domow, *gvlmną, zyth, chlewow, stodol y wschithkyego budowanya Jakvbowego czasszv nocznego nye szeszgli
        [Jako[m] my domow, *gulmna, żyt, chlewow, stodoł i wszytkiego budowania Jakubowego czasu nocnego nie żeżgli]
      • 1950 [1474], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1377, Warsaw:
        Yako[m] ya... nye othvyeralem jemv domowh, *chlewoh gwalthem anym yego vszcodzyl moyhm odvyeranim yako trzy kopy groszy
        [Jako[m] ja... nie otwierałem jemu domow, chlewow gwałtem anim jego uszkodził moim otwieranim jako trzy kopy groszy]
      • [1478], Adam Wolff, editor, Rękopiśmienne ekscerpty Adama Wolffa pochodzące z mazowieckich ksiąg sądowych, volume II, Czersk, page 248:
        Laboriosus Nic[olaus]..., qui exivit a nobili Johanne de Srobycze,... stabulum... al. chlew rubeto non reformavit al. nye pochrosczyl
        [Laboriosus Nic[olaus]..., qui exivit a nobili Johanne de Srobice,... stabulum... al. chlew rubeto non reformavit al. noe poczroszczył]
      • 1950 [1494], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1764a, Warsaw:
        Jakom ya chmyelv yego nye sdarl s chleva yego gwalthem anym go wnyosl do domv mego
        [Jakom ja chmieli jego nie zdarł z chlewa jego gwałtem anim go wniosł do domu mego]
      • 1925 [XV], Roczniki Historyczne‎[3], volume II, Nakło nad Notecią, page 71:
        Curia... cum tribus ortis... et allodio, obora et chlevy
        [Curia... cum tribus ortis... et allodio, obora et chlewy]
      • 1419, Jan Łoś, editor, Luźne rękopiśmienne ekscerpty Jana Łosia pochodzące z ksiąg ziemskich krakowskich, volume I, Krakow, page 708:
        Equi sunt arrestati in ipsius hereditate pascibulo al. chlewye
        [Equi sunt arrestati in ipsius hereditate pascibulo al. chlewie]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 20r:
        Bostar est locus vbi boues stant kolnya volovy chlew vel est locus vbi corpora mortuorum cremantur
        [Bostar est locus vbi boues stant kolnya wołowy chlew vel est locus vbi corpora mortuorum cremantur]
      • 1920 [1405], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 596a, Płońsk:
        Yacom ya Regnolthowy yego szwini sz chlewa ne othbil szamowtor
        [Jakom ja Regnołtowi jego świni z chlewa nie otbiłl samowtor]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 134v:
        Suarium swyny chlew vel kob swyny
        [Suarium świni chlew vel kob świni]
      • 1920 [1415], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 2518, Płońsk:
        Pawel ne ucrathl Nemerzi czforga yagnøth s chlewa
        [Paweł nie ukradł Niemierzy czworga jagniąt z chlewa]
      • 1950 [1444], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 567, Warsaw:
        Jaco ya to wem, Elena ne ucradla v Anny szesczorga owecz sz chlewa any gych vzithcu ma
        [Jako ja to wiem, Elena nie ukradła u Anny sześciorga owiec z chlewa ani jich użytku ma]
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 29, 7:
        Nye gest godzyna gnacz stad do chlewow, ale napogycz owce y gnacz ge lepak na pastwø
        [Nye jest godzina gnać stad do chlewow, ale napojić owce i gnać je lepak na pastwę]
      • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 28, 4:
        Blogoslawyon... plod skota twego y stada baranow twich y chlevi owyecz twich
        [Błogosławion... płot skota twego i stada baranow tych i chlewy owiec tych]
      • 1930 [c. 1455], “II Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 32, 28:
        Ezechias... zgromadzil... staynye wszemu dobitku y chlewi stadom
        [Ezechyjasz... zgromadził... stajnie wszemu dobytku, i chlewy stadom]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 28:
        Owczarnye a. chlewy caulas, staynye stabula
        [Owczarnie a. chlewy caulas, stajnie stabula]
    2. (attested in Lesser Poland, hapax legomenon) sty (poor quality house)

    Derived terms

    nouns

    Descendants

    • Polish: chlew, chliw (Kielce), chlyw (Zagórze)
    • Silesian: chlyw

    References

    Polish

    Alternative forms

    Etymology

      Inherited from Old Polish chlew.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈxlɛf/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɛf
      • Syllabification: chlew

      Noun

      chlew m inan (diminutive chlewek or chlewik, related adjective chlewny)

      1. pigsty (enclosure where pigs are kept, either a building or part of one)
        Synonyms: chlewnia, świniarnia
        1. (Łowicz, Stachlew, Bełchów) sty (room for cattle, horses, and pigs)
      2. (colloquial) pigsty (messy or dirty place)
        Synonyms: see Thesaurus:nieporządek

      Declension

      Declension of chlew
      singular plural
      nominative chlew chlewy
      genitive chlewa, chlewu chlewów
      dative chlewowi chlewom
      accusative chlew chlewy
      instrumental chlewem chlewami
      locative chlewie chlewach
      vocative chlewie chlewy

      Derived terms

      verbs
      • zrobić chlew pf, robić chlew impf

      Further reading