chlebowy
Old Polish
Etymology
Etymology tree
Inherited from Proto-Slavic *xlě̀bovъ. By surface analysis, chleb + -owy. First attested in the 14th century.
Pronunciation
Adjective
chlebowy
- (relational, attested in Lesser Poland, Greater Poland) bread
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]scan transliteration, transcription, numbers 52, 5, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
- Szrø lud moy, iaco karmø chlebowø
- [Żrą lud moj jako karmią chlebową]
- 1930 [c. 1455], “I Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 23, 29:
- Kaplany vstawyeny bødø nad chlebi poswyøtnimy a nad obyatø chlebowø
- [Kapłani wstawieni będą nad chleby poświętnymi a nad obiatą chlebową]
- 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławskiscan transliteration, transcription, numbers 13, 8, Greater Poland:
- Azaly nye posnayą wszytczy, czosz czynyą zloszcz, czy, czo poszyrayą lyud moy yako karmyą chlyebową?
- [Azali nie poznają wszytcy, coż czynią złość, czy, co pożyrają lud moj jako karmią chlebową]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 36r:
- Crusta et hoc crustum superfices vel cortex panis skora chlebovą
- [Crusta et hoc crustum superfices vel cortex panis skora chlebowa]
Derived terms
nouns
- chlebowa misa
- chlebowy stół
Descendants
References
- Boryś, Wiesław (2005), “chleb”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017), “chleb”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- K. Nitsch, editor (1954), “chlebowy”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 236
- Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “chlebowy”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, et al., editors (2023), “chlebowy”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
- Wanda Decyk-Zięba; Krystyna Długosz-Kurczabowa; Stanisław Dubisz; Zygmunt Gałecki; Justyna Garczyńska; Halina Karaś; Alina Kępińska; Anna Pasoń; Izabela Stąpor; Barbara Taras; Izabela Winiarska-Górska (2008), “chlebowy”, in Wanda Decyk-Zięba, Stanisław Dubisz, editors, Glosariusz staropolski - dydaktyczny słownik etymologiczny [Old Polish Glossary - Didactic Etymological Dictionary] (in Polish), Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, →ISBN, page 13
Polish
Etymology
Etymology tree
Inherited from Old Polish chlebowy. By surface analysis, chleb + -owy.
Pronunciation
- IPA(key): /xlɛˈbɔ.vɘ/
- (Middle Polish) IPA(key): /xlɛˈbɔ.vɨ/
- (Masovia):
- (Masuria) IPA(key): [xlɛˈbɔ.vi]
- (Lesser Poland):
Audio: (file) - Rhymes: -ɔvɘ
- Syllabification: chle‧bo‧wy
Adjective
chlebowy (not comparable, no derived adverb)
- (relational) bread
- Synonym: chlebny
- (colloquial, historical, Polish People's Republic) supplement (entitling one to a special cash supplement to your pension or retirement pension)
Declension
| singular | plural | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| masculine animate | masculine inanimate | feminine | neuter | virile (= masculine personal) | non-virile | |
| nominative/ |
chlebowy | chlebowa | chlebowe | chlebowi | chlebowe | |
| genitive | chlebowego | chlebowej | chlebowego | chlebowych | ||
| dative | chlebowemu | chlebowej | chlebowemu | chlebowym | ||
| accusative | chlebowego | chlebowy | chlebową | chlebowe | chlebowych | chlebowe |
| instrumental | chlebowym | chlebową | chlebowym | chlebowymi | ||
| locative | chlebowym | chlebowej | chlebowym | chlebowych | ||
Derived terms
nouns
- drzewo chlebowe
- kwas chlebowy
Noun
chlebowy m pers
- (nominalized, Masuria) synonym of dożywotnik
Further reading
- “chlebowy”, in Wielki słownik języka polskiego[1] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “chlebowy”, in Polish dictionaries at PWN[2] (in Polish)
- Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “chlebowy”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “chlebowy”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861), “chlebowy”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “chlebowy”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 280
- Jan Karłowicz (1900), “chlebowy”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 182
- Józefa Kobylińska (2001), “chlebowy; zob. piec”, in Marian Kucała, editor, Słownik gwary gorczańskiej (zagórzańskiej)[3] (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, →ISBN, page 15
Silesian
Etymology
Etymology tree
Inherited from Old Polish chlebowy. By surface analysis, chleb + -owy.
Pronunciation
- IPA(key): /xlɛˈbɔ.vɪ/
- Rhymes: -ɔvɪ
- Syllabification: chle‧bo‧wy
Adjective
chlebowy (not comparable, no derived adverb)
- (relational) bread
Declension
| singular | plural | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| masculine | neuter | feminine | virile | nonvirile | ||||
| animate | inanimate | |||||||
| nominative | chlebowy | chlebowe | chlebowŏ | chlebowi | chlebowe | |||
| genitive | chlebowego | chlebowyj | chlebowych | |||||
| dative | chlebowymu | chlebowyj | chlebowym | |||||
| accusative | chlebowego | chlebowy | chlebowe | chlebowõ | chlebowych | chlebowe | ||
| instrumental | chlebowym | chlebowōm | chlebowymi | |||||
| locative | chlebowym | chlebowyj | chlebowych | |||||
| vocative | chlebowy | chlebowe | chlebowŏ | chlebowi | chlebowe | |||
Further reading
- chlebowy in silling.org
Categories:
- Old Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Old Polish terms derived from Proto-Germanic
- Old Polish terms derived from Gothic
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms suffixed with -owy
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish adjectives
- Old Polish relational adjectives
- Lesser Poland Old Polish
- Greater Poland Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish terms derived from Proto-Germanic
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish terms derived from Gothic
- Polish terms suffixed with -owy
- Polish 3-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Middle Polish
- Masuria Polish
- Zagórze Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/ɔvɘ
- Rhymes:Polish/ɔvɘ/3 syllables
- Polish lemmas
- Polish adjectives
- Polish uncomparable adjectives
- Polish relational adjectives
- Polish colloquialisms
- Polish terms with historical senses
- pl:Polish People's Republic
- Polish hard adjectives
- Polish nouns
- Polish masculine nouns
- Polish personal nouns
- Polish nominalized adjectives
- pl:People
- Silesian terms derived from Proto-Germanic
- Silesian terms inherited from Old Polish
- Silesian terms derived from Old Polish
- Silesian terms derived from Proto-Slavic
- Silesian terms inherited from Proto-Slavic
- Silesian terms derived from Proto-Indo-European
- Silesian terms derived from Gothic
- Silesian terms suffixed with -owy
- Silesian terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Silesian/ɔvɪ
- Rhymes:Silesian/ɔvɪ/3 syllables
- Silesian lemmas
- Silesian adjectives
- Silesian uncomparable adjectives
- Silesian relational adjectives