araruna

See also: Araruna

Old Tupi

araruna (sense 1) – illustration in page 206 of Historia Naturalis Brasiliae.

Alternative forms

Etymology

    Inherited from Proto-Tupi-Guarani *ararun. By surface analysis, arara (“macaw”) + un (“dark”) + -a.

    Pronunciation

    • IPA(key): /aˌɾaˈɾuna/, [aˌɾaˈɾũ.nə]
    • Rhymes: -una
    • Homophone: Araruna

    Noun

    araruna (unpossessable) (dis legomenon)

    1. blue-and-yellow macaw (Ara ararauna)
      Synonym: kanindé
      • [1648, Georg Marcgrave, Willem Piso, Historia Naturalis Brasiliae [Brazilian Natural History], Rerum Naturalium Historiae, book V, chapter XI (in Latin), Amsterdam: Elzevir, page 206:
        Araravna Brasiliensibus. Figura alteri similis, sed alterius coloris. Rostrum nigrum, oculi caesii, pupilla nigra. Cutis circa oculos alba nigris pennulis variegatur quasi acu picta esset. Crura & pedes fusci coloris. Caput anterius supra rostrum mitellam habet viridibus pennis: sub rostro inferiori ambiunt guttur pennae nigrae: Colii autem latera, reliquum guttur, totum pectus & infimum ventrem tegunt pennae flavi coloris: Extremum caput, collum posterius versus, totum dorsum & alas exterius coerulei. Extremitatibus alarum plumae flavae sunt admixtae: cauda constat longis pennis coeruleis, quibus aliquot flavae immiscentur. In genere autem coeruleae pennae interius sunt nigrae & quodammodo etiam nigredinem ad latera de se spargunt.
        (please add an English translation of this quotation)]
    2. a black and green parrot. Further details are uncertain.
      • [p. 1583, Fernão Cardim, chapter IV, in Do clima e terra do Brasil (in Portuguese); republished in Rodolfo Garcia, editor, Tratados da terra e gente do Brasil, Rio de Janeiro: J. Leite & Cia, 1925, page 51:
        Ararúna. — Este Macao he muito formoso: he todo preto espargido de verde, que lhe dá muita graça, e quando lhe dá o sol fica tão resplandescente que he para folgar de ver; os pés tem amarellos, e o bico e os olhos vermelhos; são de grande estima, por sua formosura, por serem raros, por não criarem senão muito dentro pelo sertão, e de suas pennas fazem seus diademas, e esmaltes.
        (please add an English translation of this quotation)]

    Usage notes

    Despite being identified as the hyacinth macaw by both Navarro and Papavero & Teixeira,[1][2] none of the historical sources match its description.

    Descendants

    • Nheengatu: araruna, arara-una
    • → Portuguese: araruna, araraúna
    • → Translingual: Ara ararauna

    References

    1. ^ Navarro, Eduardo de Almeida (2013), “araruna”, in Dicionário de tupi antigo: a língua indígena clássica do Brasil [Dictionary of Old Tupi: The Classical Indigenous Language of Brazil ] (overall work in Portuguese), São Paulo: Global, →ISBN, page 59, column 2
    2. ^ Papavero, Nelson; Teixeira, Dante Martins (2014), Zoonímia tupi nos escritos quinhentistas europeus [Tupi zoonymy in the 16th-century European writings] (Arquivos NEHiLP; 3) (in Portuguese), São Paulo: FFLCH-USP, →DOI, →ISBN, →ISSN, page 267