abszach

Polish

Etymology

    Borrowed from German Abschach.[1] First attested in 1585.[2]

    Pronunciation

     
    • IPA(key): /ˈap.ʂax/
    • Audio:(file)
    • Rhymes: -apʂax
    • Syllabification: ab‧szach

    Noun

    abszach m pers

    1. (obsolete, chess) check (a situation in which the king is directly threatened by an opposing piece)
      Synonyms: szach, zaszachowanie
      dać abszach ― to check
      • 1585, J. Kochanowski, Szachy‎[1], page B2v:
        Może dáć abſzach/ co też nie poł rzecży/ Trzebá ſie w ten cżás dobrze mieć ná piecży.
        [Może dać abszach/ co też nie pół rzeczy/ Trzeba się w ten czas dobrze mieć na pieczy.]
        You can check/ Which is also not half of the matter/You also need to pay heed.
      • 1660, Samuel Ludwik Twardowski, Wojna domowa z Kozaki i z Tatary‎[2], page 4:
        Stefan Król Waleczny, będąc Moskwie srogi, Zeby także z tey strony Turczynowi Stawił Abszach w oczy, w ryze ich i lepszy Rząd wprawił.
        King Stephan the Valiant, being tough against Moscow, in order to also check Turczyn, introduced rigor and a better government.
      • 1822, Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego‎[3], number 50, page 494:
        Podobnież mówią o abszachu, który Ibrahaimowi Baszy w okolicy Koryntu dano.
        They are similarly speaking about the check that Ibrahim Basza got in the region of Corint.
      • 1826, Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego‎[4], number 8, page 103:
        Wichrzycielom spokoyności w Gallicyi dano taki abszach, iż im ciężko będzie przyjść do siebie.
        The peace seditionists in Galicia were given such a check that it will be hard for them to recover.

    Declension

    Declension of abszach
    singular plural
    nominative abszach abszachowie, abszachy1
    genitive abszacha abszachów
    dative abszachowi abszachom
    accusative abszacha abszachów
    instrumental abszachem abszachami
    locative abszachu abszachach
    vocative abszachu abszachowie

    1Deprecative.

    References

    1. ^ J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “abszach”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 4
    2. ^ Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “abszach”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]

    Further reading

    • Krystyna Siekierska (05.10.2009), “ABSZACH”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
    • Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “abszach”, in Słownik języka polskiego, volume 1, page 3
    • Aleksander Zdanowicz (1861), “abszach”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861