Mattium
Latin
Etymology
Of Germanic origin, from Proto-Germanic *Mattija (“that which belongs to the Matto”), from *Matto, the name of a stream, of uncertain origin, probably from a pre-Germanic hydronym *Matna.[1] Compare the first element of the river Matzoff.
Weaker theories include:
- *mēþą (“mowing”), as in mowable grassland,[2]
- Proto-Indo-European *meh₂d- (“to be wet”),[3]
- the Gaulish name Mattos, shortened from a Celtic compound beginning in Proto-Celtic *matis (“good”).[4]
Pronunciation
- (Classical Latin) IPA(key): [ˈmat.ti.ũː]
- (modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): [ˈmat.ti.um]
Proper noun
Mattium n sg (genitive Mattiī or Mattī); second declension
- a city on the Eder in Germania, capital of the Chatti. Further details are uncertain. Possibilities include:
- c. 117 CE, Tacitus, Annales 1.56:
- Igitur Germanicus quattuor legiones, quinque auxiliarium milia et tumultuarias catervas Germanorum cis Rhenum colentium Caecinae tradit; totidem legiones, duplicem sociorum numerum ipse ducit, positoque castello super vestigia paterni praesidii in monte Tauno expeditum exercitum in Chattos rapit, L. Apronio ad munitiones viarum et fluminum relicto. nam (rarum illi caelo) siccitate et amnibus modicis inoffensum iter properaverat, imbresque et fluminum auctus regredienti metuebantur. sed Chattis adeo inprovisus advenit, ut quod imbecillum aetate ac sexu statim captum aut trucidatum sit. iuventus flumen Adranam nando tramiserat, Romanosque pontem coeptantis arcebant. dein tormentis sagittisque pulsi, temptatis frustra condicionibus pacis, cum quidam ad Germanicum perfugissent, reliqui omissis pagis vicisque in silvas disperguntur. Caesar incenso Mattio (id genti caput) aperta populatus vertit ad Rhenum, non auso hoste terga abeuntium lacessere, quod illi moris, quotiens astu magis quam per formidinem cessit. fuerat animus Cheruscis iuvare Chattos, sed exterruit Caecina huc illuc ferens arma; et Marsos congredi ausos prospero proelio cohibuit.
- (please add an English translation of this quotation)
- Igitur Germanicus quattuor legiones, quinque auxiliarium milia et tumultuarias catervas Germanorum cis Rhenum colentium Caecinae tradit; totidem legiones, duplicem sociorum numerum ipse ducit, positoque castello super vestigia paterni praesidii in monte Tauno expeditum exercitum in Chattos rapit, L. Apronio ad munitiones viarum et fluminum relicto. nam (rarum illi caelo) siccitate et amnibus modicis inoffensum iter properaverat, imbresque et fluminum auctus regredienti metuebantur. sed Chattis adeo inprovisus advenit, ut quod imbecillum aetate ac sexu statim captum aut trucidatum sit. iuventus flumen Adranam nando tramiserat, Romanosque pontem coeptantis arcebant. dein tormentis sagittisque pulsi, temptatis frustra condicionibus pacis, cum quidam ad Germanicum perfugissent, reliqui omissis pagis vicisque in silvas disperguntur. Caesar incenso Mattio (id genti caput) aperta populatus vertit ad Rhenum, non auso hoste terga abeuntium lacessere, quod illi moris, quotiens astu magis quam per formidinem cessit. fuerat animus Cheruscis iuvare Chattos, sed exterruit Caecina huc illuc ferens arma; et Marsos congredi ausos prospero proelio cohibuit.
Declension
Second-declension noun (neuter), with locative, singular only.
| singular | |
|---|---|
| nominative | Mattium |
| genitive | Mattiī Mattī1 |
| dative | Mattiō |
| accusative | Mattium |
| ablative | Mattiō |
| vocative | Mattium |
| locative | Mattiī |
1Found in older Latin (until the Augustan Age).
Derived terms
- Aquae Mattiacae
- Mattiacī
- Mattiacum
- Mattiacus
- Mattiāriī
- Mattibalum
- Mattiobarbulus
References
- ^ Werner Guth, “Mattium – Onomastische Überlegungen zu einem historischen Problem”, Zeitschrift des Vereins für hessische Geschichte, volume 113, 2008, pages 1–16.
- ^ Adolf BACH: Mattium – Aquae Mattiacae – Wiesbaden, Beiträge zur Namenforschung Bd 3, 1951/52, S. 113 – 138.
- ^ Friedrich SUCK: Ein Etymologisches Ortsnamen-Lexikon für Kurhessen und Waldeck, in: Hei- matbrief [Vereinsschrift d. Heimatvereins Dorothea Viehmann, Kassel] 1989 ff., 42. Folge, 1999, H. 2, S. 95-102, hier: S. 95
- ^ Ludwig RÜBEKEIL: Diachrone Studien zur Kontaktzone zwischen Kelten und Germanen, Sit- zungsberichte d. Österr. Akad. d. Wiss., Phil.-hist. Klasse, Bd 699, Wien 2002, S. 65 f.
Further reading
- “Mattĭum”, in Charlton T. Lewis and Charles Short (1879), A Latin Dictionary, Oxford: Clarendon Press
- “Mattium”, in Harry Thurston Peck, editor (1898), Harper’s Dictionary of Classical Antiquities, New York: Harper & Brothers
- “MATTIUM”, in William Smith, editor (1854, 1857), A Dictionary of Greek and Roman Geography, volume 1 & 2, London: Walton and Maberly
- “Mattĭum”, in Gaffiot, Félix (1934), Dictionnaire illustré latin-français, Hachette, page 955, column 1.
- Mattium in Georges, Karl Ernst; Georges, Heinrich (1913–1918), Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch, 8th edition, volume 2, Hahnsche Buchhandlung, column 831
Categories:
- Latin terms derived from Germanic languages
- Latin terms derived from Proto-Germanic
- Latin terms derived from Proto-Indo-European
- Latin terms derived from Gaulish
- Latin terms derived from Celtic languages
- Latin terms derived from Proto-Celtic
- Latin 3-syllable words
- Latin terms with IPA pronunciation
- Latin lemmas
- Latin proper nouns
- Latin second declension nouns
- Latin neuter nouns in the second declension
- Latin neuter nouns
- la:Cities
- Latin terms with uncertain meaning
- Latin terms with quotations
- la:Cities in Hesse, Germany
- la:Cities in Germany
- la:State capitals of Germany
- la:Places in Hesse, Germany
- la:Places in Germany
- la:Villages in Hesse, Germany
- la:Villages in Germany