-wayki-
Cahuilla
Noun
-wayki-
Conjugation
| Person | Singular | Plural | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| First | Second | Third | First | Second | Third | |
| ne' | 'e' | pe' | chemem | 'emem | pe'em | |
| Indicative mood | ||||||
| Present | newaykiqa | 'ewaykiqa | waykiqa | chemwaykiwe | 'emwaykiwe | hemwaykiwe |
| Imperfect | newaykiqa' | 'ewaykiqa' | waykiqa' | chemwaykiwe' | 'emwaykiwe' | hemwaykiwe' |
| Perfect | newayki'i | 'ewayki'i | wayki'i | chemwayki'i | 'emwayki'i | hemwayki'i |
| Perfect negative | kill newayki | kill 'ewayki | kill wayki | kill chemwayki | kill 'emwayki | kill hemwayki |
| Future | haxnewaykine | hax'ewaykine | haxwaykine | haxchemwaykine | hax'emwaykine | haxhemwaykine |
| Continuous future | haxnewaykinashne | hax'ewaykinashne | haxwaykinashne | haxchemwaykinashne | hax'emwaykinashne | haxhemwaykinashne |
| Subjunctive mode | ||||||
| Present | newaykipu' | 'ewaykipu' | waykipu' | chemwaykipu' | 'emwaykipu' | hemwaykipu' |
| Past | newaykipu' yeya | 'ewaykipu' yeya | waykipu' yeya | chemwaykipu' yeya | 'emwaykipu' yeya | hemwaykipu' yeya |
| Future | haxnewaykine 'esan | hax'ewaykine 'esan | haxwaykine 'esan | haxchemwaykine 'esan | hax'emwaykine 'esan | haxhemwaykine 'esan |
| Desiderative mood | ||||||
| Present | newaykivichuqa | 'ewaykivichuqa | waykivichuqa | chemwaykivichuwe | 'emwaykivichuwe | hemwaykivichuwe |
| Past | newaykivichuqa' | 'ewaykivichuqa' | waykivichuqa' | chemwaykivichuwe' | 'emwaykivichuwe' | hemwaykivichuwe' |
| Conative mood | ||||||
| Present | newayki'ayawqa | 'ewayki'ayawqa | wayki'ayawqa | chemwayki'ayawwe | 'emwayki'ayawwe | hemwayki'ayawwe |
| Past | newayki'ayawqa' | 'ewayki'ayawqa' | wayki'ayawqa' | chemwayki'ayawwe' | 'emwayki'ayawwe' | hemwayki'ayawwe' |
| Future | haxnewayki'ayawne | hax'ewayki'ayawne | haxwayki'ayawne | haxchemwayki'ayawne | hax'emwayki'ayawne | haxhemwayki'ayawne |
| Irrealis | haxnewayki'ayawalu' | hax'ewayki'ayawalu' | haxwayki'ayawalu' | haxchemwayki'ayawalu' | hax'emwayki'ayawalu' | haxhemwayki'ayawalu' |
| Injunctive mood | ||||||
| Present | newaykina | 'ewaykina | waykina | chemwaykina | 'emwaykina | hemwaykina |
| Imperative mood | ||||||
| Present | — | wayki | — | chemwaykiam | waykiam | — |
Note: The future prefix hax- may appear as ’ax- in informal speech.
References
- Sauvel, Katherine Siva and Munro, Pamela. Chem'ivillu' (Let's Speak Cahuilla), published by UCLA: American Indian Studies Center, 1979.